Κεφ. 14 Πρακτική Διατροφή – Φιλοσοφώντας
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν προορίζεται να υποκαταστήσει εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή ή θεραπεία.
Για θέματα υγείας, κάθε αναγνώστης θα πρέπει να απευθύνεται σε αρμόδιο επαγγελματία υγείας.
Συνεχίζουμε.
Τα τηγανιτά αν σας αρέσουν, ας είναι λίγα.
Τα σκεύη μαγειρέματος, ας είναι εκείνα που είναι όσο το δυνατόν πιο φιλικά για τον άνθρωπο.
Για παράδειγμα μαντεμένια τηγάνια, αντί για αντικολλητικά με ανθυγιεινό αντικολλητικό υλικό που φθείρεται, καθώς και καθόλου μα καθόλου αλουμινένια σκεύη.
Για τα τηγανιτά που αναφέραμε προηγουμένως «ας είναι λίγα», ίσως να ήταν θεμιτό ακόμη και το καθόλου, όμως λένε ότι όταν τηγανίζονται ελαφρώς τα λαχανικά, συγκρατούνται περισσότερο οι υδροδιαλυτές βιταμίνες τους, δηλαδή η βιταμίνη C και χονδρικά το σύμπλεγμα των βιταμινών Β.
Οι περισσότερες δε ελληνικές συνταγές, άρα και οι μεσογειακές συνταγές που γίνεται τόσος λόγος για το πόσο καλό κάνουν, ξεκινούν το μαγείρεμα τους με ψιλοκομμένο κρεμμυδάκι τσιγαρισμένο.
Είναι και αυτό χαρακτηριστικό τής μεσογειακής διατροφής και μαγειρικής κατά την γνώμη μας, μαζί και με άλλα χαρακτηριστικά της.
Μπορεί βέβαια κανείς και να τα «τσιγαρίζει» σε λίγο βραστό νερό ή έστω να το κάνει αυτό κάποιες λίγες φορές, όμως και πάλι θα υπάρχει μια κάποια παραπάνω ελάττωση στην περιεκτικότητα τους σε υδροδιαλυτές βιταμίνες.
Πάντα χρησιμοποιούμε ελαιόλαδο είτε ωμό είτε μαγειρεμένο και ακόμη καλύτερα ελαιόλαδο εξαιρετικά παρθένο.
Από αλάτι πάντα φυσικό ανεπεξέργαστο από βιολογικά καταστήματα, δεν κοστίζει πολύ.
Ακόμη όχι πολλά κρέατα, με μέτρο αλλά μην φθάσουμε και στο άλλο άκρο του καθόλου, ή του πολύ σπάνια.
Εδώ να πούμε ότι τη βρώση κρέατος δεν την επιλέξαμε εμείς για τον εαυτό μας αλλά η φύση για εμάς, για αυτό και δεν θα πρέπει να έχει κανείς ενοχές για την κατανάλωσή του με μέτρο.
Σίγουρα απορρίπτεται η αλόγιστη σκληρότητα τής υπερκατανάλωσης κρέατος, από κάποιους ανθρώπους.
Καθώς και οι συνθήκες και η φιλοσοφία διαβίωσης των ζώων, που προορίζονται για τροφή.
Ακόμη απορρίπτονται και οι συνθήκες και η φιλοσοφία διαβίωσης των ζώων για τα προϊόντα που απλά παράγουν, τουλάχιστον όταν η παραγωγή αυτή πραγματοποιείται σε μεγάλες ποσότητες, γιατί ανάλογα συνήθως μεγάλη καθώς και ζωώδεις, είναι και η εκμετάλλευσή τους από κάποιους κτηνοτρόφους.
Απορρίπτονται γενικά οι συνθήκες και η φιλοσοφία διαβίωσης των ζώων που πηγάζουν από το εμπόριο και το όσο το δυνατόν μικρότερο κόστος παραγωγής, με μηδαμινό ενδιαφέρον για αυτή καθαυτή την ύπαρξή τους και καθόλου λόγος για την ποιότητα του βιώματος της ζωής τους.
Όμως και πάλι σίγουρα, τη με μέτρο βρώση του κρέατος καθώς και τη με μέτρο βρώση των προϊόντων που παράγουν τα ζώα ο άνθρωπος τη χρειάζεται αφού είναι στη φύση του παμφάγος, δηλαδή δυστυχώς είναι κάποιο αναγκαίο κακό η θανάτωσή τους για τη διατροφή του.
Επαναλαμβάνουμε δε ότι αυτό δεν συμβαίνει σε καμιά περίπτωση από επιλογή του.
Τη χρειάζεται επειδή ακριβώς όπως γράψαμε ως είδος, ανήκει στα παμφάγα.
Ο άνθρωπος βέβαια είναι ίσως η μοναδική οντότητα της Γης, που μπορεί από ελεύθερη επιλογή να κάνει πράγματα και αντίθετα τής φύσης του.
Για μία τέτοια όμως και με διάρκεια επιλογή, λάθος επιλογή κατά τη γνώμη μας που θα μπορούσαμε να πούμε ότι προκύπτει από υπέρμετρο συναισθηματισμό, είναι αναγκασμένος να πληρώνει μελλοντικά το τίμημα με την εξασθένιση αργά αλλά σταθερά τού οργανισμού του.
Να πούμε όμως ακόμη ότι τα κίνητρα για μία τέτοια επιλογή, φανερά είναι πολύ αγνά.
Εννοούμε ειδικά την επιλογή τής μη βρώσης κρέατος.
Είναι ακόμη για να συνεχίσουμε πολύ αγνά και τα κίνητρα και οι προθέσεις γενικότερα, της φιλοσοφίας των βίγκαν.
Πάρα ταύτα επιμένουμε ότι είναι μία ξεκάθαρα λάθος πρακτικά και όχι θεωρητικά επιλογή για τον άνθρωπο τουλάχιστον της εποχής μας, που προκύπτει στην κοινωνία μας συνήθως σε νέους ασυμβίβαστους ανθρώπους από υπέρμετρο συναισθηματισμό.
Γράφουμε λάθος επιλογή πρακτικά και όχι θεωρητικά, επειδή η θεωρητική βάση τής φιλοσοφίας τόσο των βίγκαν όσο και των χορτοφάγων, προκύπτει από την αγάπη τους προς τα ζώα και το σεβασμό προς τη ζωή τους και γενικότερα από όλες αυτές τις αξίες που πηγάζουν από τις δύο τούτες Συμπαντικές Αρχές, δηλαδή την Αγάπη και τον Σεβασμό, που φανερά κυριαρχούν ως αίσθηση με ισχύ Φυσικής Νομολογίας για εμάς, σε όλους τούς έμβιους οργανισμούς τού Σύμπαντος Κόσμου.
Με τον όρο Νομολογία χαρακτηρίζεται η δικαστική ερμηνεία των Νόμων.
Φυσική Νομολογία για εμάς όπως την εννοούμε, είναι η ανθρώπινη ερμηνεία του Δικαίου της Φύσης που προκύπτει από τις Αρχές της.
Που προκύπτει από τις Αρχές της, δηλαδή τους γενικότερους, τους ευρύτερους, τους θεμελιώδεις αν προτιμάτε κανόνες της.
Όμως όπως είπε ο αρχαίος Σοφός Δημόκριτος, «ΑΛΟΓΙΣΤΙΗ ΜΗ ΞΥΓΧΩΡΕΕΙΝ ΤΑΙΣΙ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΒΙΟΝ ΑΝΑΓΚΑΙΣ».
Δηλαδή ότι «είναι αφροσύνη να μη συμβιβάζεται κανείς με τις πρακτικές ανάγκες της ζωής».
Στο μέλλον μπορεί να βρεθεί και σίγουρα θα βρεθεί και πρακτική λύση για όλα αυτά τα ζητήματα που θέτονται σε όλους τούς ευσυνείδητους ανθρώπους.
Αν φυσικά η λύση που δίνουν τα φυσικά συμπληρώματα διατροφής της εποχής μας, δεν είναι ακόμη επαρκής.
Η μη κατανάλωση κρέατος, ψαριών, αυγών και γαλακτοκομικών προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό έλλειψη της βιταμίνης του Β12, που τούτο ευθύνεται ή αν προτιμάτε εκδηλώνετε, κυρίως με νευρολογικά προβλήματα στον ίδιο.
Όμοια, η μη κατανάλωση κρέατος, ψαριών, αυγών και γαλακτοκομικών προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό έλλειψη του σιδήρου του, που τούτο ευθύνεται κυρίως για τη λεγόμενη αναιμία του.
Όμοια, η μη κατανάλωση κρέατος, ψαριών, αυγών και γαλακτοκομικών προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό έλλειψη της βιταμίνης D και του Ασβεστίου του, που τούτο ευθύνεται κυρίως για τη λεγόμενη οστεοπενία του, αλλά και πολλά-πολλά ακόμη άλλα προβλήματα.
Όμοια, η μη κατανάλωση κρέατος, ψαριών, αυγών και γαλακτοκομικών προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό έλλειψη των Ωμέγα-3 λιπαρών οξέων του, που είναι απαραίτητα για την καρδιά και το μυαλό του ίδιου· του ψευδαργύρου, του ιωδίου και του σεληνίου του που χρειάζονται κυρίως στον θυροειδή αδένα του· καθώς και αν δεν ληφθεί φυτικά η απαραίτητη μέριμνα με τη βρώση για παράδειγμα οσπρίων, προκαλείται στον ανθρώπινο οργανισμό έλλειψη των απαραίτητων κυρίως για τους μύες, αλλά και τα κύτταρα του και το DNA του, πρωτεϊνών του.
Ακόμη η κατανάλωση γενικώς συμπληρωμάτων διατροφής για να ισοσκελιστεί ίσως η έλλειψη βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων στον οργανισμό, δεν μπορεί να είναι χρόνια και δεν θα πρέπει γενικά, να υπερβαίνει τους έξι μήνες.
Ακόμη περισσότερο πιθανότατα και για αυτό το διάστημα, δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται η κατανάλωσή τους, δίχως κάποια διαλείμματα.
Για αυτό και στις διαφημίσεις των όποιων συμπληρωμάτων διατροφής αναφέρεται ρητώς ότι αυτά, δεν υποκαθιστούν την ισορροπημένη διατροφή.
Γράφουμε να μην υπερβαίνει τους έξι μήνες αν φυσικά μπορεί κάποιος να κάνει διαφορετικά και νομίζουμε ότι μπορεί με την απλή προσαρμογή του, σε κατάλληλο για τις τροφές που χρειάζεται διαιτολόγιο.
Βέβαια η άποψη των γιατρών για κάποιον που νοσεί και κρίνουν ότι χρειάζεται να εξακολουθήσει να παίρνει βιταμίνες πέραν των έξι τούτων μηνών, είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να υπερισχύσει.
Ισχύουν φανερά όπως γράψαμε και για την απλή διατροφή, άλλα πράγματα για τους υγιείς ανθρώπους και άλλα για εκείνους που νοσούν.
Ρωτώντας όμως την AI της Google σχετικά, μας λέει τα εξής:
Το Ερώτημα:
«Καλημέρα σας, υπάρχει κάποια επιστημονική έρευνα που να συσχετίζει μακροχρόνια λήψη συμπληρωμάτων διατροφής όπως οι βιταμίνες με μη απορροφησιμότητα από τον οργανισμό από κάποιο χρονικό όριο και μετά ή πολύ λιγότερη απορροφησιμότητα;»
January 27, 2026
Η Απόκριση:
«Καλημέρα! Δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια έρευνα που να αποδεικνύει ότι ο οργανισμός «παύει» να απορροφά τις βιταμίνες μετά από ένα χρονικό διάστημα λήψης λόγω κάποιου είδους «ανοχής».
Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένοι βιολογικοί μηχανισμοί που εξηγούν γιατί η απορρόφηση μπορεί να μειωθεί ή να φαίνεται περιορισμένη:
Ομοιόσταση και Κορεσμός: Το σώμα διαθέτει μηχανισμούς ελέγχου για να διατηρεί την ισορροπία (Homeostasis). Για παράδειγμα, η απορρόφηση της βιταμίνης C μειώνεται δραστικά όσο αυξάνεται η δόση (κορεσμός των μεταφορέων στο έντερο), ενώ η περίσσεια των υδατοδιαλυτών βιταμινών (Β, C) αποβάλλεται μέσω των ούρων.
Ανταγωνισμός Μεταξύ Συστατικών: Η μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων ενός μεμονωμένου στοιχείου μπορεί να εμποδίσει την απορρόφηση άλλων. Για παράδειγμα, η υπερβολική βήτα-καροτίνη μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση άλλων καροτενοειδών.
Φυσιολογικές Μεταβολές: Η μειωμένη απορρόφηση συχνά σχετίζεται με την ηλικία (π.χ. αλλαγές στο pH του στομάχου ή τη λειτουργία του εντέρου) ή τη χρήση φαρμάκων (π.χ. τα αντισυλληπτικά ή τα φάρμακα για το στομάχι μειώνουν την απορρόφηση της Β12), και όχι με τον χρόνο χρήσης του συμπληρώματος αυτού καθαυτού.
Έλλειψη Αποδεδειγμένου Οφέλους: Πολλές μακροχρόνιες μελέτες (όπως στην Physicians’ Health Study II) έδειξαν ότι η λήψη πολυβιταμινών για πολλά έτη (π.χ. 12 χρόνια) δεν πρόσφερε επιπλέον προστασία έναντι γνωστικών παθήσεων ή θνησιμότητας, κάτι που συχνά παρερμηνεύεται ως «μη απορρόφηση», ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για έλλειψη κλινικού οφέλους σε υγιείς πληθυσμούς.
Συνοπτικά, το σώμα συνεχίζει να απορροφά αυτό που χρειάζεται, αλλά «απορρίπτει» ή περιορίζει την είσοδο της περίσσειας για να προστατευτεί.»
Οι απαντήσεις AI μπορεί να περιλαμβάνουν λάθη. Μάθετε περισσότερα
Δεύτερο Ερώτημα Διευκρινιστικό:
«θέλετε να μου πείτε περισσότερα για τούτη την έλλειψη κλινικού οφέλους σε υγιείς πληθυσμούς, περί τίνος πρόκειται;»
January 27, 2026
Απόκριση:
«Όταν οι επιστήμονες αναφέρονται σε «έλλειψη κλινικού οφέλους» σε υγιείς ανθρώπους, εννοούν ότι η λήψη συμπληρωμάτων δεν φαίνεται να προλαμβάνει σοβαρές ασθένειες ή να παρατείνει τη ζωή, εφόσον δεν υπάρχει ήδη κάποια διαπιστωμένη έλλειψη.
Αυτή η διαπίστωση προκύπτει από μεγάλες έρευνες και επίσημους φορείς υγείας:
- Δεν προλαμβάνουν χρόνια νοσήματα
Ομάδες ειδικών, όπως το U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF), έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι για τον μέσο υγιή ενήλικα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι πολυβιταμίνες μειώνουν τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα ή καρκίνο.
- Η θνησιμότητα παραμένει η ίδια
Πρόσφατη ανάλυση του National Institutes of Health (NIH) σε σχεδόν 400.000 υγιείς ενήλικες για πάνω από 20 χρόνια, έδειξε ότι όσοι έπαιρναν καθημερινά πολυβιταμίνες δεν είχαν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με εκείνους που δεν έπαιρναν.
- Φαγητό vs Συμπληρώματα
Η επιστημονική κοινότητα (π.χ. Johns Hopkins Medicine) τονίζει ότι οι βιταμίνες και τα μέταλλα είναι πιο αποτελεσματικά όταν προέρχονται από ολόκληρες τροφές. Οι τροφές περιέχουν συνδυασμούς μικροθρεπτικών συστατικών και φυτικών ινών που λειτουργούν συνεργατικά, κάτι που μια «απομονωμένη» βιταμίνη σε χάπι δεν μπορεί να μιμηθεί πλήρως.
- Πότε υπάρχει κίνδυνος;
Σε κάποιες περιπτώσεις, η αλόγιστη χρήση μπορεί να είναι και επιβλαβής:
Η βήτα-καροτίνη έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα σε καπνιστές.
Η υπερβολική Βιταμίνη Ε μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγικού εγκεφαλικού.
Ποιοι αποτελούν εξαίρεση;
Το κλινικό όφελος είναι υπαρκτό και σημαντικό για:
Έγκυες γυναίκες (π.χ. φυλλικό οξύ για την πρόληψη ανωμαλιών στο έμβρυο).
Άτομα με διαγνωσμένες ελλείψεις (π.χ. έλλειψη σιδήρου ή Β12).
Άτομα με περιορισμένη δίαιτα ή συγκεκριμένες παθήσεις που εμποδίζουν την απορρόφηση.
Θα θέλατε να εστιάσουμε σε κάποια συγκεκριμένη βιταμίνη ή να δούμε πώς μπορείτε να ελέγξετε αν όντως έχετε ανάγκη από κάποιο συμπλήρωμα;»
Οι απαντήσεις AI μπορεί να περιλαμβάνουν λάθη. Μάθετε περισσότερα
Συνεχίζουμε.
Μία μερίδα κρέατος ίσως και δύο την εβδομάδα, είναι καλά.
Ίσως για τους πολύ υπέρμαχους της μη κατανάλωσης κρέατος και μία μερίδα στις δέκα ή σταδιακά και με κάθε επιφύλαξη και στις δεκαπέντε ημέρες.
Όχι όμως σπανιότερα δίχως τουλάχιστον αντισταθμιστικά μέτρα φυσικών -πάντα- συμπληρωμάτων διατροφής για τον οργανισμό.
Επίσης τα υγιή λίπη, δηλαδή τα Ωμέγα-3 και Μονοακόρεστα Λίπη, είναι απαραίτητα για την παραγωγή ορμονών όπως η τεστοστερόνη, τα οιστρογόνα, η κορτιζόλη, καθώς και για τη σταθεροποίηση της ινσουλίνης.
Ακόμη χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη συχνότητα κατανάλωσης κρέατος, ψαριών, αυγών και γαλακτοκομικών για ανθρώπους που πρόσφατα το έχουν στερηθεί για καιρό, όπως οι χορτοφάγοι και οι βίγκαν.
Μέχρι να έρθουν με αυτήν τη συχνότερη κατανάλωση, ξανά στα φυσιολογικά τους επίπεδα.
Το πότε θα έρθουν ξανά στα φυσιολογικά τους επίπεδα αν δεν θέλουν να το δουν με νέες εξετάσεις, θα τους το πει ο ίδιος ο οργανισμός τους που δεν θα ζητάει να φάει τόσο συχνά άλλο κρέας.
Ο ίδιος μηχανισμός υπάρχει στον άνθρωπο, για όλες τις τροφές.
Για αυτό και ζητάμε πολύ να φάμε κάποια συγκεκριμένα φαγητά, ανά καιρούς στο τόσο.
Συμβαίνει δηλαδή επειδή κάτι λείπει από τον οργανισμό μας, που το έχει αυτή η συγκεκριμένη τροφή.
Φυσικά και δεν συμβαίνει για τον ίδιο λόγο αυτό και με τα γλυκά.
Τα γλυκά τα ζητάμε επειδή έχει άμεση σχέση η βρώση του γλυκού φαγητού, με την απευθείας έκκριση μιας ορμόνης από τον εγκέφαλο που μας κάνει να αισθανόμαστε όμορφα.
Της ορμόνης ντοπαμίνη.
Που προφανώς τούτο θέλει την ιδιαίτερη προσοχή μας για την αύξηση του βάρους και για τη γενικότερη υγεία μας, επειδή αντισταθμίζει σκέψεις πίεσης και άγχους οποτεδήποτε προκύπτουν αυτές, στην ανελικτικό-ασκούμενη-βίο-ψυχό-κοινωνική οντότητα του ανθρώπου και την πολυπλοκότητά της.
Επιπλέον, γράφει ο αρχαίος Σοφός Ιατρός Ιπποκράτης σε επιστολή προς τον Δημήτριο, με τίτλο «Συμβουλές υγιεινής από τον Ιπποκράτη στον Δημήτριο»:
«Θα δεις ότι οι επιθυμίες σου σχετικά με την τροφή γεννιούνται από τα αντίθετα, από το ξερό για το υγρό, από το υγρό για το ξερό, από το κενό για το πλήρες και από το πλήρες για το κενό.»
Στέλιος Βερναδάκης
Βιβλίο: «Η Πρόληψη Στην Πράξη»
Κεφάλαιο: «14 Πρακτική Διατροφή – Φιλοσοφώντας».
