Τα Σχετικά Με Τους Δύο Χρησμούς Του Μαντείου Των Δελφών Για Τη Ναυμαχία Της Σαλαμίνας Κατά Τον Ηρόδοτο

Σχόλιο Εκδόσεων Γη:

Προτείνουμε Απλά Να Διαβάσετε Το Απόσπασμα Τούτο Του Η΄ Βιβλίου Του Ηροδότου Πολύμνια Και Να Βγάλετε Τα Δικά Σας Συμπεράσματα.

Να Βγάλετε Τα Δικά Σας Συμπεράσματα Σχετικά Με Το Μαντείο Των Δελφών, Τους Τότε Τουλάχιστον Ιερείς Του Καθώς Και Την Πυθία Ακόμη Και Το Πως Η Ίδια Ονομαζόταν Τότε.

Όμοια Για Τον Πολίτη Των Δελφών Που Παρότρυνε Τους Αθηναίους Να Πάρουν Και Δεύτερο Χρησμό Από Τον Θεό, Μέχρι Και Το Όνομα Του Ίδιου Και Του Πατέρα Του.

Ακόμη Να Βγάλετε Τα Συμπεράσματά Σας, Για Τον Έμπρακτο Στην Έκφραση Των Αθηναίων Σεβασμό Τους Στους Θεούς Των Απανταχού Ελλήνων Και Τον Ρόλο Του Ικέτη Για Θεούς Και Ανθρώπους.

Τον Διαμεσολαβητικό Ρόλο Ακόμη Και Του Θεού Του Μαντείου Των Δελφών Μεταξύ Των Θνητών, Των Θεών Και Της Ιεραρχικής Τους Δομής.

Να Βγάλετε Τα Δικά Σας Συμπεράσματα Σχετικά Με Τους Χρησμούς, Τις Πιθανές Ερμηνείες Των Χρησμών Και Το Τι Διακυβεύτηκε Για Ολόκληρο Τον Ελληνικό Τουλάχιστον Κόσμο, Που Παρουσιάζει Ο Ηρόδοτος Σε Τούτο Ακριβώς Το Σημείο Της Παγκόσμιας Ιστορίας, Λέγοντας Εξαρχής Τη Γνώμη Του.

Άλλα Να Συμπεριλάβετε Στη Σκέψη Σας Και Οτιδήποτε Άλλο Νομίζετε, Για Οτιδήποτε Άλλο Ξεχάσαμε Να Αναφέρουμε Εδώ, Ή Ακόμη Και Δεν Αντιληφθήκαμε.

Επίσης Χρήσιμο Θα Μπορούσε Να Ήταν Να Αναλογιστεί Κανείς Την Καλοσύνη Ακόμη Και Των Τιμωρών Θεών Ή Έστω Των Φαινομενικά Τιμωρών Θεών, Όταν Μπορούν Από Τα Πιο Απλά Πράγματα, Όπως Κάποια Που Περιγράφουμε Στο Βιβλίο Μας Υγεία Και Φυσικό Δίκαιο, Να Γνωρίζουν Το Τι Στο Περίπου Θα Επακολουθήσει Πολύ Καιρό Μετά -Το Τι Στο Περίπου Γιατί Οι Άνθρωποι Έχουν Και Την Ελεύθερη Βούληση Να Αλλάξουν Κάτι Στη Ζωή Τους- Και Πάρα Ταύτα, Να Μην Προβαίνουν Σε Καμία Δική Τους Παρέμβαση Υπέρ Των Πιστών Τους, Ή Αν Προτιμάτε Εναντίον Των Επιθετικών Αλλόθρησκων Στο Σπίτι Των Πιστών Τους.

Απεναντίας, Να Παρεμβαίνουν Μόνο Σύμφωνα Με Τις Ανά Τους Καιρούς Αρχές Τους Και Πάντοτε Ωριμάζοντας Ανελισσόμενα, Εδώ Όχι Μόνο Υπέρ Του Ίσως Δικαίου Για Τους Πέρσες, Δικαίου Με Έναν Τρόπο Που Εμείς Δεν Έχουμε Τις Πληροφορίες Για Να Το Συμπεράνουμε, Ή Ίσως Ακόμη Καλύτερα Να Παρεμβαίνουν Υπέρ Του Χρήσιμου Για Να Προχωρήσουν Δηλαδή Σε Μεγάλο Βάθος Χρόνου Όλα Καλύτερα Στον Κόσμο Συνολικά, Αλλά Να Παρεμβαίνουν Και Υπέρ Του Ικέτη.

Επίσης Να Αναλογιστεί Κανείς Και Ότι Είναι Εντελώς Διαφορετική Η Προσωπική Προσπάθεια Ειρηνικής Συμπεριφοράς, Για Κάποιον Ακόμη Και Θεό, Που Έχει Για Παράδειγμα Τη Δύναμη Να Πράξει Όπως Ακριβώς Θέλει, Να Τιμωρήσει Ακόμη Και Απόλυτα Ή Να Μην Τιμωρήσει, Όσον Αφορά Τουλάχιστον Κάποια Ύβρη Που Υπέστη Είτε Ο Ίδιος Είτε Ακόμη Και Κάποιος Πολύ Μακρινός Απόγονός Του Ή Πολύ Αγαπημένος Του Άνθρωπος, Με Κάποιον Που Θα Συμπεριφερθεί Επίσης Ειρηνικά, Αλλά Δεν Έχει Την Ίδια Δυνατότητα Με Εκείνον Να Τιμωρήσει Ή Τις Ίδιες Εκφοβιστικές Στην Ουσία Τους Συνέπειες.

Με Το Ίδιο Σκεπτικό Μπορεί Κανείς Να Πει Κατά Τη Γνώμη Μας Στέρεα, Ότι Θα Είχε Πολύ Μεγαλύτερη Αξία Για Χώρες Όπως Οι ΗΠΑ, Η Κίνα Και Η Ρωσία Να παραμένουν Ειρηνικές, Από Ότι Για Άλλες Χώρες Που Δεν Μπορούν Καθόλου Να Επιβληθούν Με Τα Όπλα.

Το Ίδιο Ισχύει Πιθανότατα Και Με Την Τουρκία Και Μ’ Εμάς, Που Επιπλέον Έχουμε Μια Ειρηνικότατη Πολιτιστική Ιστορία Από Τους Αρχαίους Κρήτες, Που Μας Επιτρέπει Ίσως Και Απόλυτα Να Μην Από Απεδευσία Και Στενομυαλιά Να Θυμώνουμε Με Τους Γείτονές Μας, Όσο Επιθετικοί Και Να Μπορούν Να Γίνονται.

Να Μην Θυμώνουμε Από Απεδευσία Και Στενομυαλιά Που Ισχυρίζεται Ότι Συμβαίνει Έτσι Ο Θουκυδίδης, Ή Αν Προτιμάτε Καλύτερα Που Ισχυρίζεται Ότι Συμβαίνει Έτσι Ο Διόδοτος Και Που Μας Σώθηκε Ο Διάλογός Του Με Τον Κλέωνα Από Τον Ιστορικό Θουκυδίδη.

Επίσης Όμως Μπορεί Να Αναλογιστεί Σκεπτόμενος Παρόμοια Κανείς, Ότι Είναι Και Πολύ Πιο Άνανδρο, Όταν Οι Ίδιες Έτσι Δυνατές Με Τα Όπλα Και Το Μέγεθος Χώρες, Ξεκινούνε Πολέμους Και Ειδικά Παντελώς Άδικους.

Κάτι Τελευταίο Στο Σχόλιο Και Καλή Σας Ανάγνωση.

Όπως Δεν Μπορεί Κάποιος Να Κατηγορήσει Την Πυθία Για Τους Χρησμούς Που Δίνει Επειδή Προφανώς Και Εκείνη Καθόλου Δεν Ευθύνεται Για Να Βοηθήσει Είναι Στο Μαντείο, Η Με Βεβαιότητα Για Εμάς Γνώμη Μας Είναι Ότι Δεν Μπορεί Να Κατηγορήσει Ούτε Τους Θεούς -Τους Όποιους Θεούς- Και Τούτο, Επειδή Η Πραγματική Φύση Των Πραγμάτων Είναι Πάντα Η Κυρίαρχη.

Ισχυριζόμαστε Ότι Η Φύση Είναι Η Κυρίαρχη Και Ότι Ακόμη Και Οι Θεοί, Κατορθώνουν Ότι Κατορθώνουν Μέσα Στα Πλαίσιά Της, Που Όμως Δεν Έχει Πλαίσια Σε Βάθος Χρόνου Ή Αν Προτιμάτε Όρια Σε Βάθος Χρόνου Και Ως Εκ Τούτου, Αν Δεν Διορθωθούν Τα Αίτια Μιας Οποιασδήποτε Κατάστασης, Εκείνοι Και Εκείνες Μόνο Να Την Καθυστερήσουν Μπορούν.

Και Το Να Την Καθυστερήσουν Συνήθως Το Κάνουν Με Διαβαθμίσεις Ή Αν Προτιμάτε Προοδευτικά, Μήπως Και Συνετιστούν Οι Υπεύθυνοι Άνθρωποι Και Αλλάξουν Τρόπο Ζωής Για Παράδειγμα Διατροφής Για Την Υγεία Τους Και Αποφευχθεί Το Κακό, Με Τον Κίνδυνο Αν Δεν Το Κάνουν Να Ξεσπάσει Η Ασθένεια Βιαιότερα, Δηλαδή Να Ξεσπάσει Με Συσσωρευμένα Αίτια…

 

Μια Άποψη Και Των Εκδόσεων Γη:

Τα Σχετικά Με Τους Δύο Χρησμούς Του Μαντείου Των Δελφών Για Τη Ναυμαχία Της Σαλαμίνας Κατά Τον Ηρόδοτο

 

[7.138.1] Λοιπόν, η εκστρατεία του βασιλιά, κατά τις διακηρύξεις του, κατευθυνόταν εναντίον της Αθήνας, στην πραγματικότητα όμως απειλούσε όλη την Ελλάδα. Οι Έλληνες είχαν προ πολλού τις πληροφορίες τους, όμως δεν αντιμετώπιζαν όλοι την κατάσταση με τον ίδιο τρόπο. [7.138.2] Γιατί όσοι απ᾽ αυτούς έδωσαν γην και ύδωρ στον Πέρση, είχαν την πεποίθηση πως δε θα πάθουν τίποτε δυσάρεστο από τον βασιλιά· όμως εκείνους που αρνήθηκαν, τους έζωνε μεγάλος φόβος, ένα παραπάνω που ούτε καράβια διέθετε η Ελλάδα σε αριθμό που να είναι σε θέση ν᾽ αντιμετωπίσουν τον εχθρό που πλησίαζε ούτε οι περισσότεροι ήθελαν να πάρουν μέρος στον πόλεμο, αντίθετα πρόθυμα πήγαιναν με το μέρος των Περσών. [7.139.1] Στο σημείο αυτό νιώθω επιτακτική την ανάγκη να διατυπώσω μια άποψη που θα δυσαρεστήσει τους περισσότερους, όμως δε θα την παρασιωπήσω την ώρα που μου φαίνεται πως είναι κοντά στην αλήθεια. [7.139.2] Αν οι Αθηναίοι, πανικόβλητοι μπροστά στον κίνδυνο που ερχόταν απειλητικός, εγκατέλειπαν την πόλη τους ή, στην περίπτωση που δεν την εγκατέλειπαν, έμεναν και παραδίνονταν στον Ξέρξη, κανένας δε θα επιχειρούσε ν᾽ αντιμετωπίσει το βασιλιά στη θάλασσα. Λοιπόν, αν κανένας δεν πρόβαλε αντίσταση στον Ξέρξη στη θάλασσα, στη στεριά τα πράματα θ᾽ ακολουθούσαν την εξής πορεία: [7.139.3] Κι αν ακόμη οι Πελοποννήσιοι είχαν οχυρώσει τον Ισθμό, από τη μια άκρη του ώς την άλλη, με πολλά ζωνάρια τειχών, οι σύμμαχοι θα πρόδιναν τους Λακεδαιμονίους, όχι με τη θέλησή τους, αλλά κάτω από την πίεση της ανάγκης, καθώς ο στόλος των βαρβάρων θα κυρίευε τη μια πόλη ύστερ᾽ απ᾽ την άλλη, και οι Λακεδαιμόνιοι θα έμεναν μοναχοί τους· και μένοντας μοναχοί τους, όσο κι αν τ᾽ ανδραγαθήματα που θα έκαναν ήταν μεγάλα, θα πέθαιναν ένδοξα. [7.139.4] Ή αυτά θα τους έβρισκαν ή, προτού γίνουν αυτά, βλέποντας και τους άλλους Έλληνες να μηδίζουν, θα έκλειναν συνθήκη με τον Ξέρξη. Κι έτσι, και στη μια και στην άλλη περίπτωση, η Ελλάδα θα υποδουλωνόταν στους Πέρσες. Γιατί δεν μπορώ να καταλάβω ποιό θα ήταν το όφελος από τα τείχη που θα είχαν χτιστεί απ᾽ τη μια ώς την άλλη άκρη του Ισθμού, όσο ο βασιλιάς θα κυριαρχούσε στη θάλασσα. [7.139.5] Αντίθετα τώρα, ονομάζοντας κανείς τους Αθηναίους σωτήρες της Ελλάδας, θα πετύχαινε το σωστό, την αλήθεια· γιατί σ᾽ όποια μεριά έριχναν το βάρος τους, προς τα κει θα έγερνε η ζυγαριά. Λοιπόν, με την επιλογή τους να εξακολουθήσει η Ελλάδα να ζει ελεύθερη, αυτοί ήταν που κράτησαν όρθιο όλο τον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο, όσος δε μήδισε, και αναχαίτισαν τον βασιλιά, ύστερα βέβαια από τους θεούς. [7.139.6] Κι ούτε απειλητικοί χρησμοί που τους ήρθαν από τους Δελφούς και τους προξένησαν δέος τους έπεισαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, αλλά έμειναν πεισματικά στον τόπο τους κι έκαναν καρδιά ν᾽ αντιμετωπίσουν τον εχθρό που επιτέθηκε στη χώρα τους. [7.138.1] ἡ δὲ στρατηλασίη ἡ βασιλέος οὔνομα μὲν εἶχε ὡς ἐπ᾽ Ἀθήνας ἐλαύνει, κατίετο δὲ ἐς πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα. πυνθανόμενοι δὲ ταῦτα πρὸ πολλοῦ οἱ Ἕλληνες οὐκ ἐν ὁμοίῳ πάντες ἐποιεῦντο. [7.138.2] οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν δόντες γῆν καὶ ὕδωρ τῷ Πέρσῃ εἶχον θάρσος ὡς οὐδὲν πεισόμενοι ἄχαρι πρὸς τοῦ βαρβάρου· οἱ δὲ οὐ δόντες ἐν δείματι μεγάλῳ κατέστασαν, ἅτε οὔτε νεῶν ἐουσέων ἐν τῇ Ἑλλάδι ἀριθμὸν ἀξιομάχων δέκεσθαι τὸν ἐπιόντα, οὔτε βουλομένων τῶν πολλῶν ἀντάπτεσθαι τοῦ πολέμου, μηδιζόντων δὲ προθύμως. [7.139.1] ἐνθαῦτα ἀναγκαίῃ ἐξέργομαι γνώμην ἀποδέξασθαι ἐπίφθονον μὲν πρὸς τῶν πλεόνων ἀνθρώπων, ὅμως δέ, τῇ γέ μοι φαίνεται εἶναι ἀληθές, οὐκ ἐπισχήσω. [7.139.2] εἰ Ἀθηναῖοι καταρρωδήσαντες τὸν ἐπιόντα κίνδυνον ἐξέλιπον τὴν σφετέρην, ἢ καὶ μὴ ἐκλιπόντες ἀλλὰ μείναντες ἔδοσαν σφέας αὐτοὺς Ξέρξῃ, κατὰ τὴν θάλασσαν οὐδαμοὶ ἂν ἐπειρῶντο ἀντιεύμενοι βασιλέϊ. εἰ τοίνυν κατὰ τὴν θάλασσαν μηδεὶς ἠντιοῦτο Ξέρξῃ, κατά γε ἂν τὴν ἤπειρον τοιάδε ἐγίνετο. [7.139.3] εἰ καὶ πολλοὶ τειχέων κιθῶνες ἦσαν ἐληλαμένοι διὰ τοῦ Ἰσθμοῦ Πελοποννησίοισι, προδοθέντες ἂν Λακεδαιμόνιοι ὑπὸ τῶν συμμάχων οὐκ ἑκόντων ἀλλ᾽ ὑπ᾽ ἀναγκαίης, κατὰ πόλις ἁλισκομένων ὑπὸ τοῦ ναυτικοῦ στρατοῦ τοῦ βαρβάρου, ἐμουνώθησαν, μουνωθέντες δὲ ἂν καὶ ἀποδεξάμενοι ἔργα μεγάλα ἀπέθανον γενναίως. [7.139.4] ἢ ταῦτα ἂν ἔπαθον, ἢ πρὸ τοῦ ὁρῶντες ἂν καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας μηδίζοντας ὁμολογίῃ ἂν ἐχρήσαντο πρὸς Ξέρξην. καὶ οὕτω ἂν ἐπ᾽ ἀμφότερα ἡ Ἑλλὰς ἐγίνετο ὑπὸ Πέρσῃσι. τὴν γὰρ ὠφελίην τὴν τῶν τειχέων τῶν διὰ τοῦ Ἰσθμοῦ ἐληλαμένων οὐ δύναμαι πυθέσθαι ἥτις ἂν ἦν βασιλέος ἐπικρατέοντος τῆς θαλάσσης. [7.139.5] νῦν δὲ Ἀθηναίους ἄν τις λέγων σωτῆρας γενέσθαι τῆς Ἑλλάδος οὐκ ἂν ἁμαρτάνοι τἀληθέος· οὗτοι γὰρ ἐπὶ ὁκότερα τῶν πρηγμάτων ἐτράποντο, ταῦτα ῥέψειν ἔμελλε· ἑλόμενοι δὲ τὴν Ἑλλάδα περιεῖναι ἐλευθέρην, [τοῦτο] τὸ Ἑλληνικὸν πᾶν τὸ λοιπόν, ὅσον μὴ ἐμήδισε, αὐτοὶ οὗτοι ἦσαν οἱ ἐπεγείραντες καὶ βασιλέα μετά γε θεοὺς ἀνωσάμενοι. [7.139.6] οὐδέ σφεας χρηστήρια φοβερὰ ἐλθόντα ἐκ Δελφῶν καὶ ἐς δεῖμα βαλόντα ἔπεισε ἐκλιπεῖν τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καταμείναντες ἀνέσχοντο τὸν ἐπιόντα ἐπὶ τὴν χώρην δέξασθαι.[7.140.1] Πέμψαντες γὰρ οἱ Ἀθηναῖοι ἐς Δελφοὺς θεοπρόπους χρηστηριάζεσθαι ἦσαν ἕτοιμοι· καί σφι ποιήσασι περὶ τὸ ἱρὸν τὰ νομιζόμενα, ὡς ἐς τὸ μέγαρον ἐσελθόντες ἵζοντο, χρᾷ ἡ Πυθίη, τῇ οὔνομα ἦν Ἀριστονίκη, τάδε·
[7.140.2] ὦ μέλεοι, τί κάθησθε; λιπὼν φεῦγ᾽ ἔσχατα γαίης
δώματα καὶ πόλιος τροχοειδέος ἄκρα κάρηνα.
οὔτε γὰρ ἡ κεφαλὴ μένει ἔμπεδον οὔτε τὸ σῶμα,
οὔτε πόδες νέατοι οὔτ᾽ ὦν χέρες, οὔτε τι μέσσης
λείπεται, ἀλλ᾽ ἄζηλα πέλει· κατὰ γάρ μιν ἐρείπει
πῦρ τε καὶ ὀξὺς Ἄρης, Συριηγενὲς ἅρμα διώκων.
[7.140.3] πολλὰ δὲ κἆλλ᾽ ἀπολεῖ πυργώματα, κοὐ τὸ σὸν οἶον·
πολλοὺς δ᾽ ἀθανάτων νηοὺς μαλερῷ πυρὶ δώσει,
οἵ που νῦν ἱδρῶτι ῥεούμενοι ἑστήκασι,
δείματι παλλόμενοι, κατὰ δ᾽ ἀκροτάτοις ὀρόφοισιν
αἷμα μέλαν κέχυται, προϊδὸν κακότητος ἀνάγκας.
ἀλλ᾽ ἴτον ἐξ ἀδύτοιο, κακοῖς δ᾽ ἐπικίδνατε θυμόν.
[7.141.1] ταῦτα ἀκούσαντες οἱ τῶν Ἀθηναίων θεοπρόποι συμφορῇ τῇ μεγίστῃ ἐχρέωντο. προβάλλουσι δὲ σφέας αὐτοὺς ὑπὸ τοῦ κακοῦ τοῦ κεχρημένου Τίμων ὁ Ἀνδροβούλου, τῶν Δελφῶν ἀνὴρ δόκιμος ὅμοια τῷ μάλιστα, συνεβούλευέ σφι ἱκετηρίας λαβοῦσι δεύτερα αὖτις ἐλθόντας χρᾶσθαι τῷ χρηστηρίῳ ὡς ἱκέτας. [7.141.2] πειθομένοισι δὲ ταῦτα τοῖσι Ἀθηναίοισι καὶ λέγουσι· Ὦναξ, χρῆσον ἡμῖν ἄμεινόν τι περὶ τῆς πατρίδος, αἰδεσθεὶς τὰς ἱκετηρίας τάσδε τάς τοι ἥκομεν φέροντες· ἢ οὔ τοι ἄπιμεν ἐκ τοῦ ἀδύτου, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τῇδε μενέομεν ἔστ᾽ ἂν καὶ τελευτήσωμεν, ταῦτα δὲ λέγουσι ἡ πρόμαντις χρᾷ δεύτερα τάδε·
[7.141.3] οὐ δύναται Παλλὰς Δί᾽ Ὀλύμπιον ἐξιλάσασθαι,
λισσομένη πολλοῖσι λόγοις καὶ μήτιδι πυκνῇ.
σοὶ δὲ τόδ᾽ αὖτις ἔπος ἐρέω, ἀδάμαντι πελάσσας·
τῶν ἄλλων γὰρ ἁλισκομένων ὅσα Κέκροπος οὖρος
ἐντὸς ἔχει κευθμών τε Κιθαιρῶνος ζαθέοιο,
τεῖχος Τριτογενεῖ ξύλινον διδοῖ εὐρύοπα Ζεὺς
μοῦνον ἀπόρθητον τελέθειν, τὸ σὲ τέκνα τ᾽ ὀνήσει.
[7.141.4] μηδὲ σύ γ᾽ ἱπποσύνην τε μένειν καὶ πεζὸν ἰόντα πολλὸν
ἀπ᾽ ἠπείρου στρατὸν ἥσυχος, ἀλλ᾽ ὑποχωρεῖν
νῶτον ἐπιστρέψας· ἔτι τοί ποτε κἀντίος ἔσσῃ.
ὦ θείη Σαλαμίς, ἀπολεῖς δὲ σὺ τέκνα γυναικῶν
ἤ που σκιδναμένης Δημήτερος ἢ συνιούσης.
[7.142.1] Ταῦτά σφι ἠπιώτερα γὰρ τῶν προτέρων καὶ ἦν καὶ ἐδόκεε εἶναι, συγγραψάμενοι ἀπαλλάσσοντο ἐς τὰς Ἀθήνας. ὡς δὲ ἀπελθόντες οἱ θεοπρόποι ἀπήγγελλον ἐς τὸν δῆμον, γνῶμαι καὶ ἄλλαι πολλαὶ ἐγίνοντο διζημένων τὸ μαντήιον καὶ αἵδε συνεστηκυῖαι μάλιστα· τῶν πρεσβυτέρων ἔλεγον μετεξέτεροι δοκέειν σφι τὸν θεὸν τὴν ἀκρόπολιν χρῆσαι περιέσεσθαι· ἡ γὰρ ἀκρόπολις τὸ πάλαι τῶν Ἀθηναίων ῥηχῷ ἐπέφρακτο. [7.142.2] οἱ μὲν δὴ [κατὰ τὸν φραγμὸν] συνεβάλλοντο τοῦτο τὸ ξύλινον τεῖχος εἶναι, οἱ δ᾽ αὖ ἔλεγον τὰς νέας σημαίνειν τὸν θεόν, καὶ ταύτας παραρτέεσθαι ἐκέλευον τὰ ἄλλα ἀπέντας. τοὺς ὦν δὴ τὰς νέας λέγοντας εἶναι τὸ ξύλινον τεῖχος ἔσφαλλε τὰ δύο τὰ τελευταῖα ῥηθέντα ὑπὸ τῆς Πυθίης,
ὦ θείη Σαλαμίς, ἀπολεῖς δὲ σὺ τέκνα γυναικῶν
ἤ που σκιδναμένης Δημήτερος ἢ συνιούσης.
[7.142.3] κατὰ ταῦτα τὰ ἔπεα συνεχέοντο αἱ γνῶμαι τῶν φαμένων τὰς νέας τὸ ξύλινον τεῖχος εἶναι· οἱ γὰρ χρησμολόγοι ταύτῃ ταῦτα ἐλάμβανον, ὡς ἀμφὶ Σαλαμῖνα δεῖ σφεας ἑσσωθῆναι ναυμαχίην παρασκευασαμένους. [7.143.1] ἦν δὲ τῶν τις Ἀθηναίων ἀνὴρ ἐς πρώτους νεωστὶ παριών, τῷ οὔνομα μὲν ἦν Θεμιστοκλέης, παῖς δὲ Νεοκλέος ἐκαλέετο. οὗτος ὡνὴρ οὐκ ἔφη πᾶν ὀρθῶς τοὺς χρησμολόγους συμβάλλεσθαι, λέγων τοιάδε, εἰ ἐς Ἀθηναίους εἶχε τὸ ἔπος εἰρημένον ἐόντως, οὐκ ἂν οὕτω μιν δοκέειν ἠπίως χρησθῆναι, ἀλλὰ ὧδε Ὦ σχετλίη Σαλαμίς, ἀντὶ τοῦ Ὦ θείη Σαλαμίς, εἴ πέρ γε ἔμελλον οἱ οἰκήτορες ἀμφ᾽ αὐτῇ τελευτήσειν. [7.143.2] ἀλλὰ γὰρ ἐς τοὺς πολεμίους τῷ θεῷ εἰρῆσθαι τὸ χρηστήριον συλλαμβάνοντι κατὰ τὸ ὀρθόν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐς Ἀθηναίους. παρασκευάζεσθαι ὦν αὐτοὺς ὡς ναυμαχήσοντας συνεβούλευε, ὡς τούτου ἐόντος τοῦ ξυλίνου τείχεος. [7.143.3] ταύτῃ Θεμιστοκλέος ἀποφαινομένου Ἀθηναῖοι ταῦτα σφίσι ἔγνωσαν αἱρετώτερα εἶναι μᾶλλον ἢ τὰ τῶν χρησμολόγων, οἳ οὐκ ἔων ναυμαχίην ἀρτέεσθαι, τὸ δὲ σύμπαν εἶπαι οὐδὲ χεῖρας ἀνταείρεσθαι, ἀλλὰ ἐκλιπόντας χώρην τὴν Ἀττικὴν ἄλλην τινὰ οἰκίζειν. [7.144.1] ἑτέρη τε Θεμιστοκλέϊ γνώμη ἔμπροσθε ταύτης ἐς καιρὸν ἠρίστευσε, ὅτε Ἀθηναίοισι γενομένων χρημάτων μεγάλων ἐν τῷ κοινῷ, τὰ ἐκ τῶν μετάλλων σφι προσῆλθε τῶν ἀπὸ Λαυρείου, ἔμελλον λάξεσθαι ὀρχηδὸν ἕκαστος δέκα δραχμάς· τότε Θεμιστοκλέης ἀνέγνωσε Ἀθηναίους τῆς διαιρέσιος ταύτης παυσαμένους νέας τούτων τῶν χρημάτων ποιήσασθαι διηκοσίας ἐς τὸν πόλεμον, τὸν πρὸς Αἰγινήτας λέγων. [7.144.2] οὗτος γὰρ ὁ πόλεμος συστὰς ἔσωσε τότε τὴν Ἑλλάδα, ἀναγκάσας θαλασσίους γενέσθαι Ἀθηναίους. αἱ δὲ ἐς τὸ μὲν ἐποιήθησαν, οὐκ ἐχρήσθησαν, ἐς δέον δὲ οὕτω τῇ Ἑλλάδι ἐγένοντο. αὗταί τε δὴ αἱ νέες τοῖσι Ἀθηναίοισι προποιηθεῖσαι ὑπῆρχον, ἑτέρας τε ἔδεε προσναυπηγέεσθαι. [7.144.3] ἔδοξέ τέ σφι μετὰ τὸ χρηστήριον βουλευομένοισι ἐπιόντα ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα τὸν βάρβαρον δέκεσθαι τῇσι νηυσὶ πανδημεί, τῷ θεῷ πειθομένους, ἅμα Ἑλλήνων τοῖσι βουλομένοισι.

 

ΗΡΟΔΟΤΟΣ/Ἱστορίαι/ΒΙΒΛΙΟ Η: ΠΟΛΥΜΝΙΑ /ΗΡΟΔ 7.138.1-7.144.3
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=30&page=177

 

 

[7.138.1] Λοιπόν, η εκστρατεία του βασιλιά, κατά τις διακηρύξεις του, κατευθυνόταν εναντίον της Αθήνας, στην πραγματικότητα όμως απειλούσε όλη την Ελλάδα. Οι Έλληνες είχαν προ πολλού τις πληροφορίες τους, όμως δεν αντιμετώπιζαν όλοι την κατάσταση με τον ίδιο τρόπο.

[7.138.2] Γιατί όσοι απ᾽ αυτούς έδωσαν γην και ύδωρ στον Πέρση, είχαν την πεποίθηση πως δε θα πάθουν τίποτε δυσάρεστο από τον βασιλιά· όμως εκείνους που αρνήθηκαν, τους έζωνε μεγάλος φόβος, ένα παραπάνω που ούτε καράβια διέθετε η Ελλάδα σε αριθμό που να είναι σε θέση ν᾽ αντιμετωπίσουν τον εχθρό που πλησίαζε ούτε οι περισσότεροι ήθελαν να πάρουν μέρος στον πόλεμο, αντίθετα πρόθυμα πήγαιναν με το μέρος των Περσών.

[7.139.1] Στο σημείο αυτό νιώθω επιτακτική την ανάγκη να διατυπώσω μια άποψη που θα δυσαρεστήσει τους περισσότερους, όμως δε θα την παρασιωπήσω την ώρα που μου φαίνεται πως είναι κοντά στην αλήθεια.

[7.139.2] Αν οι Αθηναίοι, πανικόβλητοι μπροστά στον κίνδυνο που ερχόταν απειλητικός, εγκατέλειπαν την πόλη τους ή, στην περίπτωση που δεν την εγκατέλειπαν, έμεναν και παραδίνονταν στον Ξέρξη, κανένας δε θα επιχειρούσε ν᾽ αντιμετωπίσει το βασιλιά στη θάλασσα. Λοιπόν, αν κανένας δεν πρόβαλε αντίσταση στον Ξέρξη στη θάλασσα, στη στεριά τα πράματα θ᾽ ακολουθούσαν την εξής πορεία:

[7.139.3] Κι αν ακόμη οι Πελοποννήσιοι είχαν οχυρώσει τον Ισθμό, από τη μια άκρη του ώς την άλλη, με πολλά ζωνάρια τειχών, οι σύμμαχοι θα πρόδιναν τους Λακεδαιμονίους, όχι με τη θέλησή τους, αλλά κάτω από την πίεση της ανάγκης, καθώς ο στόλος των βαρβάρων θα κυρίευε τη μια πόλη ύστερ᾽ απ᾽ την άλλη, και οι Λακεδαιμόνιοι θα έμεναν μοναχοί τους· και μένοντας μοναχοί τους, όσο κι αν τ᾽ ανδραγαθήματα που θα έκαναν ήταν μεγάλα, θα πέθαιναν ένδοξα.

[7.139.4] Ή αυτά θα τους έβρισκαν ή, προτού γίνουν αυτά, βλέποντας και τους άλλους Έλληνες να μηδίζουν, θα έκλειναν συνθήκη με τον Ξέρξη. Κι έτσι, και στη μια και στην άλλη περίπτωση, η Ελλάδα θα υποδουλωνόταν στους Πέρσες. Γιατί δεν μπορώ να καταλάβω ποιό θα ήταν το όφελος από τα τείχη που θα είχαν χτιστεί απ᾽ τη μια ώς την άλλη άκρη του Ισθμού, όσο ο βασιλιάς θα κυριαρχούσε στη θάλασσα.

[7.139.5] Αντίθετα τώρα, ονομάζοντας κανείς τους Αθηναίους σωτήρες της Ελλάδας, θα πετύχαινε το σωστό, την αλήθεια· γιατί σ᾽ όποια μεριά έριχναν το βάρος τους, προς τα κει θα έγερνε η ζυγαριά. Λοιπόν, με την επιλογή τους να εξακολουθήσει η Ελλάδα να ζει ελεύθερη, αυτοί ήταν που κράτησαν όρθιο όλο τον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο, όσος δε μήδισε, και αναχαίτισαν τον βασιλιά, ύστερα βέβαια από τους θεούς.

[7.139.6] Κι ούτε απειλητικοί χρησμοί που τους ήρθαν από τους Δελφούς και τους προξένησαν δέος τους έπεισαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, αλλά έμειναν πεισματικά στον τόπο τους κι έκαναν καρδιά ν᾽ αντιμετωπίσουν τον εχθρό που επιτέθηκε στη χώρα τους.

[7.140.1] Γιατί οι Αθηναίοι έστειλαν επίσημη αντιπροσωπεία στους Δελφούς και περίμεναν να πάρουν χρησμό· κι αφού έκαναν τις τυπικές ιεροτελεστίες στον περίβολο του ναού, μπήκαν στο εσωτερικό του και κάθισαν· κι αμέσως η Πυθία, που ονομαζόταν Αριστονίκη, τους δίνει τον ακόλουθο χρησμό:

[7.140.2] Ταλαίπωροι, τί κάθεστε; Στα πέρατα του κόσμου
να φύγετ᾽ είναι ώρα·
τα δώματα και τα ψηλά τα κάστρα παρατήστε
της στρογγυλής σας πόλης.
Γιατί όλα σειούνται· ούτε κεφάλι, ούτε κορμί
στη θέση του δε μένει
κι ούτε οι άκρες των ποδιών, τα χέρια και η μέση·
τα παίρνει όλα συμφορά,
καθώς φωτιά τα ρήμαξε κι ο μανιασμένος Άρης
σέρνοντας άρμα Συριακό.

[7.140.3] Κι άλλων τα κάστρα τα ψηλά μαζί με τα δικά σου
θα τα ρημάξει ο πόλεμος·
στις άγριες φλόγες περισσούς ναούς θα παραδώσει
των αθανάτων των θεών,
που κιόλας κρύος ίδρωτας λούζει τ᾽ αγάλματά τους
που ᾽ναι στημένα στους ναούς,
κι ο φόβος τα τραντάζει. Κι οι στέγες τους ψηλά ψηλά
στάζουνε μαύρο αίμα,
που τα μελλούμενα κακά, τ᾽ αφεύγατα, προλέγει.
Και τώρ᾽ απ᾽ το ναό μου
καιρός δρόμο να παίρνετε και την καρδιά σας πέτρα
στις συμφορές να κάνετε.

[7.141.1] Οι απεσταλμένοι στο μαντείο Αθηναίοι, όταν τ᾽ άκουσαν αυτά, κυριεύτηκαν από την πιο μεγάλη απελπισία. Και την ώρα που κυλιόνταν στο χώμα για τις συμφορές που τους περίμεναν σύμφωνα με τους χρησμούς, ο Τίμων, ο γιος του Ανδροβούλου, πολίτης των Δελφών από τους πρώτους ανάμεσα στους πρώτους, τους συμβούλεψε να πάρουν κλαδιά ικεσίας και πάλι, για δεύτερη φορά, να πάνε να ζητήσουν χρησμό απ᾽ το μαντείο, με την ιδιότητα του ικέτη.

[7.141.2] Οι Αθηναίοι τον άκουσαν και είπαν: «Βασιλιά μας, δώσε μας ένα χρησμό κάπως καλύτερο για την πατρίδα μας· σεβάσου αυτά τα κλαδιά ικεσίας που κρατάμε καθώς σου προσπέφτουμε· αλλιώς δε θα φύγουμε μέσ᾽ απ᾽ το ναό σου, αλλά θα μείνουμε εδώ σ᾽ αυτή τη στάση, ώσπου να μας βρει ο θάνατος»· ύστερ᾽ απ᾽ αυτά τα λόγια τους, η μάντισσα δίνει δεύτερο χρησμό, τον ακόλουθο:

[7.141.3] Μ᾽ όλα τα παρακάλια της και τη σοφή της γνώση
η Αθηνά Παλλάδα
ολότελα δε δύναται του Ολύμπιου του Δία
να μαλακώσει την καρδιά.
Σ᾽ εσένα τώρα δεύτερο χρησμό θενά σου δώσω,
αλύγιστο ατσάλι:
Όλα ένα γύρο που θωρείς στου Κέκροπα το βράχο
και στη σπηλιά ανάμεσα
του Κιθαιρώνα του σεπτού, ο εχθρός τα κυριεύει.
Μα στην Τριτογενή του
ο Δίας ο βροντόλαλος τη χάρη τούτη κάνει:
σωμός το ξύλινο το τείχος
για σένα και τα τέκνα σου, απόρθητο θα μείνει.

[7.141.4] Κι εσύ μη περιμένεις
ασάλευτος το ιππικό και τους πεζούς τους μύριους
που η Ασία στέλνει,
μα γύρισε τις πλάτες σου και μέριασε μπροστά τους·
κι η μέρα δε θ᾽ αργήσει
που αντίμαχός τους θα σταθείς.

Ω άγια Σαλαμίνα,
πόσες γυναίκες θα θρηνούν τα τέκνα τους για σένα·
στο σπάρσιμο ή στο μάζεμα της Δήμητρας, δεν ξέρω.

[7.142.1] Λοιπόν αυτόν το χρησμό, γιατί και ήταν και φαινόταν ηπιότερος από τον προηγούμενο, τον πήραν γραμμένο κι αναχώρησαν για την Αθήνα. Κι όταν η αντιπροσωπεία γύρισε πίσω και τον ανακοίνωσε στην εκκλησία του δήμου, ακούστηκαν και πολλές άλλες γνώμες, που προσπαθούσαν να ερμηνεύσουν το χρησμό, όμως αυτές που συγκρούονταν απόλυτα η μια με την άλλη ήταν οι ακόλουθες:

Ορισμένοι από τους πιο ηλικιωμένους έλεγαν πως πίστευαν ότι ο θεός με το χρησμό του τους λέει πως η ακρόπολη θα μείνει απόρθητη· γιατί τον παλιό καιρό η ακρόπολη ήταν οχυρωμένη με ξύλινο φράχτη·

[7.142.2] ετούτοι λοιπόν έδιναν την ερμηνεία πως αυτός ο φράχτης είναι το «ξύλινο τείχος», ενώ οι άλλοι πάλι έλεγαν ότι ο θεός μιλά υπαινικτικά για τα καράβια και παρακινούσαν αυτά ν᾽ αρματώσουν, αφήνοντας κατά μέρος καθετί άλλο. Λοιπόν αυτούς που ισχυρίζονταν πως το «ξύλινο τείχος» είναι τα καράβια, τους σταματούσαν οι δυο τελευταίοι στίχοι του χρησμού της Πυθίας:

Ω άγια Σαλαμίνα,
πόσες γυναίκες θα θρηνούν τα τέκνα τους για σένα·
στο σπάρσιμο ή στο μάζεμα της Δήμητρας, δεν ξέρω·

[7.142.3] αυτοί οι στίχοι προκαλούσαν σύγχυση στις γνώμες εκείνων που ισχυρίζονταν ότι τα καράβια είναι το «ξύλινο τείχος»· γιατί οι χρησμολόγοι έδιναν σ᾽ αυτούς την εξής ερμηνεία, πως είναι γραφτό να νικηθούν οι Αθηναίοι, αν ναυμαχούσαν στα νερά της Σαλαμίνας.

[7.143.1] Κι ήταν ανάμεσα στους Αθηναίους ένας που τότε τελευταία αναδείχτηκε ανάμεσα στους πρώτους της πόλης· λεγόταν Θεμιστοκλής κι ήταν γνωστός ως Θεμιστοκλής Νεοκλέους. Αυτός αμφισβήτησε την ορθότητα της ερμηνείας των χρησμολόγων, μιλώντας περίπου ως εξής:

Αν πράγματι ο στίχος του χρησμού αναφερόταν στους Αθηναίους, είχε την εντύπωση πως δε θα δινόταν μ᾽ αυτή την τόσο κόσμια διατύπωση, αλλά έτσι: «Ω φριχτή Σαλαμίνα» — όχι «ω άγια Σαλαμίνα», εφόσον βέβαια ήταν ν᾽ αφανιστούν οι κάτοικοί της στα νερά της.

[7.143.2] Άρα, αντίθετα, για όποιον ήθελε να δώσει τη σωστή ερμηνεία, ο χρησμός του θεού απευθυνόταν στις μάνες των εχθρών κι όχι των Αθηναίων. Τους συμβούλευε λοιπόν να προετοιμάζονται για να ναυμαχήσουν, γιατί αυτή την έννοια είχε το «ξύλινο τείχος».

[7.143.3] Οι Αθηναίοι, ύστερ᾽ απ᾽ αυτή την αγόρευση του Θεμιστοκλή, έκριναν πως η γνώμη του Θεμιστοκλή ήταν προτιμότερη από τη γνώμη των χρησμολόγων που τους απέτρεπαν να προετοιμαστούν για ναυμαχία — κοντολογίς ούτε καν να προβάλουν αντίσταση στον εχθρό, αλλά να εγκαταλείψουν την Αττική και να παν να εγκατασταθούν σε κάποια άλλη χώρα.

[7.144.1] Κι άλλη μια γνώμη του Θεμιστοκλή αποδείχτηκε αξιοθαύμαστη για την κρίσιμη ώρα της πόλης, όταν συγκεντρώθηκαν στο κοινό ταμείο των Αθηναίων πολλά χρήματα, έσοδα από τα μεταλλεία του Λαυρίου, κι ο καθένας τους δικαιούνταν να πάρει το μερίδιό του, δέκα δραχμές κατά κεφαλή· τότε ο Θεμιστοκλής έπεισε τους Αθηναίους να παραιτηθούν από τη διανομή και να κατασκευάσουν μ᾽ αυτά τα χρήματα διακόσια καράβια για τον πόλεμο (εννοώντας τον πόλεμο εναντίον των Αιγινητών).

[7.144.2] Γιατί με το να εμπλακούν σ᾽ αυτό τον πόλεμο σώθηκε η Ελλάδα, καθώς οι Αθηναίοι αναγκάστηκαν να γίνουν ναυτικοί.

Τώρα, τα καράβια αυτά δε χρησιμοποιήθηκαν για τον σκοπό, για τον οποίο ναυπηγήθηκαν, όμως μ᾽ αυτό τον τρόπο στην κρίσιμη ώρα αποδείχτηκαν χρήσιμα στην Ελλάδα).

Ήταν λοιπόν διαθέσιμα τα καράβια αυτά που τα είχαν από τα πριν ναυπηγήσει οι Αθηναίοι, όμως ήταν ανάγκη να ναυπηγηθούν κι άλλα και να προστεθούν σ᾽ αυτά.

[7.144.3] Κι όταν, ύστερ᾽ από το χρησμό, συσκέφθηκαν, αποφάσισαν, ακολουθώντας το χρησμό του θεού, ν᾽ αντιμετωπίσουν με τον στόλο τον βάρβαρο που βάδιζε εναντίον τους, σύσσωμοι, μαζί μ᾽ όσους Έλληνες ήθελαν το ίδιο.

 

Νεοελληνική Απόδοση: Ηλίας Σπυρόπουλος

 

 

 

Καλή Σας Συνέχεια…