Σχετικά Με Τη Γαλακτοκομικό-Ωό-Χορτοφαγική διατροφή

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν προορίζεται να υποκαταστήσει εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή ή θεραπεία.

Για θέματα υγείας, κάθε αναγνώστης θα πρέπει να απευθύνεται σε αρμόδιο επαγγελματία υγείας.

 

Σχόλιο Εκδόσεων Γη:

Σε αντίθεση με τη σκληρότητα της δίχως μέτρο κρεατοφαγίας των ημερών που άμεσα θα ακολουθήσουν μιας και σήμερα είναι μεγάλη Παρασκευή για την Ελλάδα, σας παραθέτουμε το Κεφάλαιο: «34 Σχετικά Με Τη Γαλακτοκομικό-Ωό-Χορτοφαγική διατροφή», του Βιβλίου μας: «Υγεία Και Διατροφή Στον Άνθρωπο», με τη σύσταση για όποιον επιθυμεί και κάτι άλλο πιο άμεσο από το να διαβάσει ολόκληρο το βιβλίο δωρεάν στην ιστοσελίδα μας, να διαβάσει επιπλέον το Κεφάλαιο: «36 Τι Προσφέρουν Το Κρέας Και Τα Ψάρια Στον Ανθρώπινο Οργανισμό Και Τι Μπορεί Να Κάνει Κανείς Διατροφικά Για Να Τα Αποφύγει, Αν Φυσικά Το Επιθυμεί», καθώς και τον Επίλογο του ίδιου πάντα βιβλίου.

Καλή σας ανάγνωση…

 

 

Κεφ. 34    Σχετικά Με Τη Γαλακτοκομικό-Ωό-Χορτοφαγική διατροφή

 

«Ερώτηση:

Μπορεί κανείς να λαμβάνει και να απορροφά ο οργανισμός του ομαλά, όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται, δίχως να τρώει ζώα ή ψάρια, αλλά να μπορεί να τρώει τα παράγωγα των ζώων, καθώς και φρούτα, λαχανικά και γενικότερα οποιαδήποτε άλλα φυτά χρειάζεται προς τούτο;

 

Απόκριση:

Ναι, είναι απόλυτα εφικτό. Μια καλά σχεδιασμένη γαλακτοκομικό-ωό-χορτοφαγική διατροφή (που περιλαμβάνει γαλακτοκομικά και αυγά) μπορεί να καλύψει πλήρως τις θρεπτικές ανάγκες ενός ατόμου σε όλα τα στάδια της ζωής του. 

Τα βασικά σημεία για την ομαλή απορρόφηση και λήψη των συστατικών είναι:

• Πρωτεΐνη: Τα αυγά και τα γαλακτοκομικά παρέχουν πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας με όλα τα απαραίτητα αμινοξέα.
• Βιταμίνη B12: Βρίσκεται φυσικά στα ζωικά παράγωγα (τυρί, γιαούρτι, αυγά), οπότε η λήψη της είναι ευκολότερη σε σχέση με τους vegan. Το γιαούρτι μάλιστα φαίνεται να βοηθά στην αποτελεσματική απορρόφησή της.
• Σίδηρος: Ο σίδηρος από φυτικές πηγές (όσπρια, σπανάκι) απορροφάται λιγότερο εύκολα από αυτόν του κρέατος. Για να “ξεκλειδώσετε” την απορρόφησή του, πρέπει να συνδυάζετε τις φυτικές πηγές με Βιταμίνη C (π.χ. λεμόνι στις φακές ή πορτοκάλι μετά το γεύμα).
• Ασβέστιο και Βιταμίνη D: Τα γαλακτοκομικά είναι άριστες πηγές, ενώ η έκθεση στον ήλιο παραμένει ο καλύτερος τρόπος για τη σύνθεση της βιταμίνης D.
• Ωμέγα-3: Αν δεν τρώτε ψάρια, μπορείτε να λαμβάνετε τα απαραίτητα λιπαρά από καρύδια, σπόρους chia και λιναρόσπορο. 

Συμβουλή: Παρόλο που τα ζωικά παράγωγα βοηθούν, είναι σημαντικό να μην βασίζεστε υπερβολικά σε επεξεργασμένα τρόφιμα ή υπερβολικές ποσότητες τυριών, αλλά να δίνετε έμφαση στην ποικιλία φρούτων, λαχανικών και οσπρίων. 

 

 

Ερώτηση:

Υπάρχει κάτι παραπάνω που θα θέλατε να μου πείτε όσον αφορά τη λήψη των πέντε αυτών θρεπτικών αναγκών που μου αναφέρατε κατά τη γαλακτοκομικό-ωό-χορτοφαγική διατροφή, όπως κάποια επισήμανσή σας;

 

Απόκριση:

Στη γαλακτο-ωο-χορτοφαγική διατροφή, η «κρυφή» πρόκληση δεν είναι μόνο το τι τρώτε, αλλά και το πώς συνδυάζετε τις τροφές, καθώς ορισμένα συστατικά μπορούν να εμποδίσουν την απορρόφηση άλλων.

Ακολουθούν μερικές σημαντικές επισημάνσεις για τα πέντε βασικά συστατικά:

 

1. Σίδηρος: Προσοχή στους «αναστολείς»

• Το τσάι και ο καφές: Περιέχουν τανίνες και πολυφαινόλες που μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση του φυτικού σιδήρου έως και 90% αν καταναλωθούν μαζί με το γεύμα. Προτιμήστε να τα πίνετε τουλάχιστον μία ώρα πριν ή μετά το φαγητό.
• Το πλεονέκτημα της Βιταμίνης C: Ένα στυμμένο λεμόνι ή μια σαλάτα με πιπεριές δίπλα στα όσπρια μπορεί να τριπλασιάσει την απορρόφηση του σιδήρου.

 

2. Βιταμίνη B12: Μην επαναπαύεστε μόνο στα αυγά

• Αν και τα αυγά περιέχουν B12, η βιοδιαθεσιμότητά της από αυτά είναι σχετικά χαμηλή (κάτω από 9%). Τα γαλακτοκομικά(τυρί, γάλα) είναι πιο αξιόπιστες πηγές.
• Εμπλουτισμένα τρόφιμα: Πολλοί χορτοφάγοι επιλέγουν δημητριακά ή φυτικά γάλατα εμπλουτισμένα με B12 για να είναι σίγουροι.

 

3. Πρωτεΐνη: Η ποιότητα και η ποσότητα

• Οι φυτικές πρωτεΐνες είναι ελαφρώς λιγότερο εύπεπτες από τις ζωικές.
• Σωστοί συνδυασμοί: Συνδυάζοντας όσπρια με δημητριακά (π.χ. φακόρυζο), λαμβάνετε όλα τα απαραίτητα αμινοξέα σε ένα γεύμα. Τα αυγά και τα γαλακτοκομικά παραμένουν οι «πλήρεις» πρωτεΐνες της διατροφής σας.

 

4. Ασβέστιο και Βιταμίνη D: Η ισορροπία με τα οξαλικά

• Οξαλικά οξέα: Ορισμένα λαχανικά όπως το σπανάκι είναι πλούσια σε ασβέστιο, αλλά περιέχουν οξαλικά που εμποδίζουν την απορρόφησή του. Προτιμήστε λαχανικά με χαμηλά οξαλικά, όπως το μπρόκολο ή το λάχανο.
• Βιταμίνη D:Επειδή λίγες τροφές την περιέχουν (κυρίως κρόκος αυγού και εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά), η συχνή εξέταση αίματος είναι απαραίτητη, ειδικά τον χειμώνα.

 

5. Ωμέγα-3: Η μετατροπή είναι το «κλειδί»

• Το σώμα πρέπει να μετατρέψει το φυτικό ALA (από λιναρόσπορο ή καρύδια) σε EPA και DHA. Αυτή η διαδικασία είναι συχνά αναποτελεσματική.
• Συμβουλή: Μειώστε την κατανάλωση ηλιελαίου ή καλαμποκελαίου (πλούσια σε Ωμέγα-6), καθώς ο ανταγωνισμός τους με τα Ωμέγα-3 δυσκολεύει ακόμα περισσότερο τη μετατροπή. 

 

 

Ερώτηση:

Θα μπορούσε κανείς τηρώντας όλα τα παραπάνω που μου γράψατε, να μπορούσε να διατρέφεται πλήρης από θρεπτικά συστατικά, χωρίς καν να λαμβάνει κάποιο συμπλήρωμα διατροφής;

 

Απόκριση:

Ναι, είναι θεωρητικά εφικτό να καλύψετε όλες τις ανάγκες σας χωρίς συμπληρώματα, αλλά απαιτείται πολύ προσεκτικός σχεδιασμός και γνώση των τροφών. Οι διεθνείς οργανισμοί υγείας (όπως το NHS) αναφέρουν ότι μια σωστά σχεδιασμένη γαλακτοκομικό-ωό-χορτοφαγική διατροφή μπορεί να είναι πλήρης για κάθε στάδιο της ζωής.

 

Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα «λεπτά σημεία» που πρέπει να προσέξετε αν θέλετε να αποφύγετε τα συμπληρώματα:

• Βιταμίνη B12: Ενώ τα αυγά και τα γαλακτοκομικά την περιέχουν, η απορρόφηση από τα αυγά είναι χαμηλή (κάτω από 9%). Για να καλύψετε τις ανάγκες σας (2,4 mcg ημερησίως για ενήλικες), θα πρέπει να καταναλώνετε τακτικά γάλα, γιαούρτι ή τυρί, καθώς και εμπλουτισμένα τρόφιμα (π.χ. δημητριακά), τα οποία λειτουργούν ως «φυσικό συμπλήρωμα» μέσα στην τροφή.
• Ωμέγα-3 (EPA/DHA): Τα φυτά παρέχουν μόνο το λιπαρό οξύ ALA. Το σώμα δυσκολεύεται να το μετατρέψει στις απαραίτητες μορφές EPA και DHA που βρίσκονται στα ψάρια. Αν δεν τρώτε ψάρια, πρέπει να καταναλώνετε καθημερινά καρύδια, λιναρόσπορο ή σπόρους chia και να μειώσετε τα επεξεργασμένα σπορέλαια (π.χ. ηλιέλαιο) για να βοηθήσετε τη μετατροπή.
• Σίδηρος: Επειδή ο φυτικός σίδηρος απορροφάται δυσκολότερα, οι χορτοφάγοι συχνά χρειάζονται σχεδόν διπλάσια ποσότητα σιδήρου από τους κρεατοφάγους. Ο συνδυασμός με Βιταμίνη C σε κάθε γεύμα είναι υποχρεωτικός για να αποφύγετε την έλλειψη χωρίς συμπλήρωμα.
• Βιταμίνη D: Αυτή είναι η πιο δύσκολη περίπτωση, καθώς ελάχιστες τροφές την περιέχουν σε επαρκή ποσότητα (κυρίως ο κρόκος του αυγού). Η κύρια πηγή παραμένει ο ήλιος, οπότε σε περιοχές με μειωμένη ηλιοφάνεια τον χειμώνα, ακόμα και οι μη χορτοφάγοι συχνά χρειάζονται ενίσχυση.

 

Συμπέρασμα: Αν η διατροφή σας είναι πλούσια σε ποικιλία (όχι μόνο μακαρόνια και τυρί, αλλά πολλά όσπρια, ξηρούς καρπούς, σπόρους και πράσινα φυλλώδη λαχανικά) και κάνετε τακτικά αιματολογικές εξετάσεις, μπορείτε να είστε πλήρεις χωρίς χάπια. 

 

 

Ερώτηση:

Θα θέλατε να προτείνετε μερικούς συγκεκριμένους συνδυασμούς τροφών (π.χ. για το μεσημεριανό) που μεγιστοποιούν την απορρόφηση αυτών των στοιχείων;

 

Απόκριση:

Εδώ είναι οι πιο έξυπνοι συνδυασμοί τροφίμων που λειτουργούν συνεργατικά για να «ξεκλειδώσουν» τη μέγιστη θρέψη, σύμφωνα με τις αρχές που προτείνει το Mayo Clinic:

 

1. Για Μέγιστο Σίδηρο (Το κόλπο της Βιταμίνης C)

Ο φυτικός σίδηρος χρειάζεται ένα «όξινο» περιβάλλον για να απορροφηθεί.

• Ο Συνδυασμός: Φακές ή ρεβίθια με στυμμένο λεμόνι και σαλάτα με πιπεριές (οι πιπεριές έχουν περισσότερη C από το πορτοκάλι).
• Extra Tip: Αποφύγετε το τυρί μέσα στις φακές, καθώς το ασβέστιο ανταγωνίζεται τον σίδηρο στην απορρόφηση.

 

2. Για τη Βιταμίνη B12 & Πρωτεΐνη (Η ισχύς των γαλακτοκομικών)

Τα αυγά από μόνα τους δεν αρκούν για τη B12 λόγω χαμηλής βιοδιαθεσιμότητας.

• Ο Συνδυασμός: Γιαούρτι με εμπλουτισμένα δημητριακά ολικής άλεσης και καρύδια.
• Γιατί; Το γιαούρτι παρέχει εύκολα απορροψήσιμη B12 και προβιοτικά, ενώ τα δημητριακά προσθέτουν τις απαραίτητες φυτικές ίνες και επιπλέον ενίσχυση βιταμινών.

 

3. Για Ωμέγα-3 (Ενίσχυση της μετατροπής)

Αφού δεν τρώτε ψάρια, πρέπει να «αναγκάσετε» το σώμα να αξιοποιήσει τους σπόρους.

• Ο Συνδυασμός: Σπόροι chia ή τριμμένος λιναρόσπορος μέσα σε cottage cheese ή γάλα.
• Extra Tip: Μην μαγειρεύετε τον λιναρόσπορο σε υψηλές θερμοκρασίες γιατί οξειδώνονται τα ευαίσθητα λιπαρά του. Προσθέστε τον ωμό στο τέλος.

4. Για Βιταμίνη D & Ασβέστιο (Ο κλασικός συνδυασμός)

Το ασβέστιο δεν «δουλεύει» χωρίς τη D.

• Ο Συνδυασμός: Ομελέτα (με τον κρόκο, όπου βρίσκεται η D) με μπρόκολο (πηγή ασβεστίου με χαμηλά οξαλικά).
• Γιατί; Τα λιπαρά του αυγού βοηθούν στην απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταμινών (A, D, E, K) που υπάρχουν στο γεύμα.

 

5. Για Πλήρη Πρωτεΐνη (Συμπλήρωση Αμινοξέων)

Τα φυτά συχνά υστερούν σε ένα αμινοξύ (τη μεθειονίνη ή τη λυσίνη).

• Ο Συνδυασμός: Φασόλια με ρύζι ή ψωμί ολικής άλεσης με ταχίνι.
• Γιατί; Αυτό που λείπει από το όσπριο το έχει το σιτηρό, δημιουργώντας μια πρωτεΐνη ισάξια με του κρέατος.

 

Σημαντική επισήμανση: Για να αποφύγετε οριστικά τα συμπληρώματα, χρησιμοποιήστε μαγειρικά σκεύη από χυτοσίδηρο (cast iron), καθώς απελευθερώνουν μικρές ποσότητες σιδήρου στο φαγητό σας, μια παλιά αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδος.

 

Ερώτηση:

Έχω ακούσει και για το έλαιο από θαλάσσια άλγη, ότι θα ήταν πολύ χρήσιμο όσον αφορά τα Ωμέγα-3, τι λέτε κι εσείς;

 

Απόκριση:

Το έλαιο από θαλάσσια άλγη (algal oil) είναι πράγματι η κορυφαία λύση για έναν χορτοφάγο και θεωρείται ο «συνδετικός κρίκος» που μπορεί να κάνει τη διατροφή σας απόλυτα πλήρη, χωρίς την ανάγκη για ιχθυέλαια. 

Ακολουθούν οι λόγοι για τους οποίους είναι τόσο σημαντικό:

 

1. Παρέχει έτοιμα τα EPA και DHA

Οι φυτικές πηγές όπως ο λιναρόσπορος παρέχουν μόνο ALA, το οποίο το σώμα πρέπει να μετατρέψει σε EPA και DHA. Αυτή η μετατροπή είναι εξαιρετικά αναποτελεσματική (μόλις 2-10%). Το έλαιο άλγης παρέχει αυτά τα λιπαρά οξέα απευθείας, ακριβώς όπως το ψάρι.

 

2. Είναι η «πηγή» του ίδιου του ψαριού

Τα ψάρια δεν παράγουν μόνα τους Ωμέγα-3. Τα λαμβάνουν τρώγοντας άλγη. Καταναλώνοντας έλαιο άλγης, πηγαίνετε κατευθείαν στην πηγή, αποφεύγοντας τους ρύπους (βαρέα μέταλλα, υδράργυρο) που συχνά συσσωρεύονται στα ψάρια.

 

3. Εξαιρετική Βιοδιαθεσιμότητα

Μελέτες έχουν δείξει ότι το DHA από έλαιο άλγης απορροφάται από τον οργανισμό εξίσου καλά (ή και καλύτερα σε κάποιες περιπτώσεις) με το DHA από το μαγειρεμένο ψάρι ή το ιχθυέλαιο.

 

Πρακτικές Συμβουλές:

• Συνδυασμός: Αν και το έλαιο άλγης είναι ισχυρό, συνεχίστε να τρώτε καρύδια και λιναρόσπορο για το ALA, καθώς το σώμα χρειάζεται και τις τρεις μορφές Ωμέγα-3.
• Προσοχή στην ετικέτα: Αναζητήστε προϊόντα που αναγράφουν συγκεκριμένα την περιεκτικότητα σε DHA και EPA, καθώς ορισμένα έλαια άλγης περιέχουν μόνο DHA.
• Συντήρηση: Επειδή είναι ευαίσθητο στην οξείδωση, διατηρείτε το σε δροσερό και σκοτεινό μέρος.

 

Η γνώμη μου: Αν επιθυμείτε να είστε 100% σίγουροι ότι ο εγκέφαλος και η καρδιά σας λαμβάνουν τα απαραίτητα λιπαρά χωρίς να τρώτε ψάρια, το έλαιο άλγης είναι η πιο αξιόπιστη και επιστημονικά τεκμηριωμένη επιλογή που έχετε.

 

 

 Ερώτηση:

Για έναν ενήλικα που διατρέφεται σύμφωνα με τη γαλακτοκομικό-ωό-χορτοφαγική διατροφή, τι φυσικά συμπληρώματα θα του προτείνατε να ελέγξει μήπως χρειαστεί και γιατί;

 

Απόκριση:

Η γαλακτοκομικό-ωό-χορτοφαγική διατροφή (lacto-ovo vegetarian), η οποία αποκλείει το κρέας και τα ψάρια αλλά περιλαμβάνει γαλακτοκομικά και αυγά, είναι μια υγιεινή επιλογή, αλλά μπορεί να παρουσιάζει ελλείψεις σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά.

 

Για έναν ενήλικα, θα συνιστούσα να ελέγξει (ιδανικά με αιματολογικές εξετάσεις και σε συνεννόηση με ιατρό ή διαιτολόγο) τα ακόλουθα φυσικά συμπληρώματα, ανάλογα με τις διατροφικές του συνήθειες:

 

1. Βιταμίνη Β12 (Κοβαλαμίνη)

• Γιατί: Είναι το πιο κρίσιμο συμπλήρωμα. Αν και υπάρχει στα αυγά και τα γαλακτοκομικά, συχνά η ποσότητα δεν είναι αρκετή για να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού μακροπρόθεσμα. Η έλλειψη μπορεί να προκαλέσει αναιμία και νευρολογικά προβλήματα.
• Φυσική πηγή: Συμπληρώματα Β12 (methylcobalamin) ή τρόφιμα εμπλουτισμένα (π.χ. φυτικά γάλατα, δημητριακά). 

 

2. Βιταμίνη D3

• Γιατί: Η επάρκεια της βιταμίνης D εξαρτάται κυρίως από την έκθεση στον ήλιο, όχι από τη διατροφή. Πολλοί ενήλικες (χορτοφάγοι και μη) έχουν χαμηλά επίπεδα, ειδικά τον χειμώνα. Είναι απαραίτητη για την απορρόφηση του ασβεστίου και την υγεία των οστών.
• Φυσική πηγή: Βιταμίνη D3 (συχνά από λειχήνες για φυτική προέλευση) ή D2. 

 

3. Σίδηρος (Iron)

• Γιατί: Ο σίδηρος από φυτικές πηγές (μη αιμικός) απορροφάται δυσκολότερα από τον οργανισμό σε σχέση με αυτόν από το κρέας. Οι χορτοφάγοι μπορεί να χρειάζονται έως και 1,8 φορές περισσότερο σίδηρο.
• Φυσική πηγή: Φυσικά συμπληρώματα σιδήρου (π.χ. φουμαρικός σίδηρος) σε συνδυασμό με βιταμίνη C (π.χ. λεμόνι, πορτοκάλι) για καλύτερη απορρόφηση. 

 

4. Ωμέγα-3 Λιπαρά Οξέα (EPA/DHA)

• Γιατί: Ενώ τα αυγά περιέχουν κάποια ποσότητα, η κύρια πηγή των «ενεργών» ωμέγα-3 (EPA και DHA) είναι τα λιπαρά ψάρια. Είναι ζωτικής σημασίας για την καρδιά, τον εγκέφαλο και τα μάτια.
• Φυσική πηγή: Συμπληρώματα από έλαιο άλγης (algal oil), το οποίο είναι φυτικό, βιώσιμο και πλούσιο σε DHA/EPA. 

 

5. Ψευδάργυρος (Zinc)

• Γιατί: Ο ψευδάργυρος από φυτικές πηγές (όσπρια, ξηροί καρποί) έχει χαμηλότερη βιοδιαθεσιμότητα λόγω των φυτικών οξέων που περιέχουν.
• Φυσική πηγή: Συμπληρώματα ψευδαργύρου, εάν η διατροφή δεν περιλαμβάνει επαρκή κατανάλωση σπόρων και οσπρίων. 

 

6. Ιώδιο

• Γιατί: Αν και τα γαλακτοκομικά παρέχουν ιώδιο, εάν η κατανάλωσή τους είναι χαμηλή, ο κίνδυνος έλλειψης αυξάνεται.
• Φυσική πηγή: Ιωδιούχο αλάτι ή συμπληρώματα (συχνά από φύκια). 

 

Σημαντική σημείωση: Πριν τη λήψη οποιουδήποτε συμπληρώματος, συνιστάται η διενέργεια αιματολογικών εξετάσεων (π.χ. Ferritin, B12, Vitamin D3) για να διαπιστωθεί η πραγματική ανάγκη και η σωστή δοσολογία, καθώς η υπερβολική λήψη ορισμένων βιταμινών μπορεί να έχει παρενέργειες.

 

Σύσταση: Πριν τη λήψη οποιουδήποτε σκευάσματος, προτείνεται η διενέργεια ενός εξειδικευμένου check-up για χορτοφάγους και η συμβουλή από έναν διαιτολόγο-διατροφολόγο για την εξατομίκευση των δόσεων.»

 

Παρέχεται μόνο για σκοπούς πληροφόρησης. Για ιατρικές συμβουλές ή διάγνωση, συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία του χώρου. Οι απαντήσεις AI μπορεί να περιλαμβάνουν λάθη.

(AI Google)

 

 

Να πούμε ακόμη για αυτό το κεφάλαιο ότι, κατά τη γνώμη μας, για να προβεί κανείς σε οτιδήποτε καινούργιο ακούει ή διαβάσει με τόσο πιθανώς καίρια προβληματικά αποτελέσματα στην Υγεία του, αν είτε εκείνα που άκουσε ή διάβασε δεν ισχύουν πλήρως, είτε δεν έχουν γραφτεί στην πληρότητά τους όσον αφορά και κάποιες άλλες κρυφές προϋποθέσεις τους, είτε οτιδήποτε άλλο μπορεί να φανταστεί· θα πρέπει να τα ψάξει επιπλέον και μάλιστα πολύ καλά.

Κατόπιν και πάντα κατά τη γνώμη μας, επειδή η διατροφική επιστήμη συνεχώς μπορεί και προχωράει, να τα δει πειραματιζόμενος στο τι διαφορετικά συμπτώματα παρατηρεί στον οργανισμό του κατά την εφαρμογή τους με κάποια διάρκεια, παρόλο που μπορεί να έχει γίνει ήδη απολύτως σίγουρος, ότι έτσι είναι όπως τα έψαξε και τα διάβασε.

Διαφορετικά συμπτώματα, όπως ευαίσθητα στο σπάσιμο νύχια, ξηρότητα στο δέρμα ή στα μαλλιά, εύθραυστα δόντια ή κόκκαλα, όπως εν ολίγοις περίπου αναφέρθηκαν στα κεφάλαια με τα «Σήματα Κινδύνου» που στέλνει το κάθε σύστημα όταν δεν δέχεται τα απαραίτητα θρεπτικά του συστατικά -που το πρώτο μας τέτοιο σύστημα που φαίνεται ότι επηρεάζεται από την διατροφική έλλειψη είναι το Καλυπτήριο- και στη συνέχεια, να πράξει όπως στην κάθε περίπτωση ενδείκνυται.

 

 

Κεφ. 36   Τι Προσφέρουν Το Κρέας Και Τα Ψάρια Στον Οργανισμό Και Τι Μπορεί Να Κάνει Κανείς Διατροφικά Για Να Τα Αποφύγει, Αν Φυσικά Το Επιθυμεί

 

Το Κεφάλαιο Τούτο Έχει Ως Σκοπό Να Δείξει, Με Διαφορετικές Ερωτήσεις Στην Τεχνητή Νοημοσύνη Της Google (AI Google), Από Εκείνες Του Κεφαλαίου Της Γαλακτοκομικό-Ωό-Χορτοφαγικής Διατροφής, Το Εξής:

Αν Κανείς Αποφασίσει Να Μην Λαμβάνει Για Τη Διατροφή Του Ζώντες Ζωικούς Οργανισμούς, Αλλά Να Λαμβάνει Διατροφικώς Τα Παράγωγά Τους, Καθώς Και Να Λαμβάνει Ζώντες Φυτικούς Οργανισμούς, Το Που Θα Πρέπει Να Εστιάσει Την Προσοχή Του, Για Πιθανές Βραχυπρόθεσμες Ή Μακροπρόθεσμες Διατροφικές Ελλείψεις Του Οργανισμού Του.

Το αξεπέραστα σημαντικό για έναν άνθρωπο που θα επιλέξει τη λεγόμενη Γαλακτοκομικό-Ωό-Χορτοφαγική Διατροφή, είναι να ελέγχει με εξετάσεις Διατροφικά, τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια που θα ξεκινήσει, ή και τα επόμενα αν χαλαρώσει εις βάρος του εαυτού του και πάντα διατροφικά, ετησίως τα εξής:

 

• Αν Λαμβάνει Την Κατάλληλη Ποσότητα Σιδήρου.
• Αν Λαμβάνει Την Κατάλληλη Ποσότητα Βιταμίνης Β₁₂.
• Αν Ο Οργανισμός Του Διαθέτει Την Κατάλληλη Ποσότητα Βιταμίνης D.
• Αν Λαμβάνει Την Κατάλληλη Ποσότητα Φυλλικού Οξέος (Βιταμίνη Β₉).
• Αν Λαμβάνει Την Κατάλληλη Ποσότητα Βιταμίνης Β₆.
• Αν Λαμβάνει Την Κατάλληλη Ποσότητα Πρωτεϊνών.
• Αν Λαμβάνει Την Κατάλληλη Ποσότητα Ασβεστίου.
• Αν Λαμβάνει Την Κατάλληλη Ποσότητα Ψευδαργύρου.
• Και Αν Λειτουργεί Ομαλά Λαμβάνοντας Την Κατάλληλη Ποσότητα Ιωδίου, Ο Θυρεοειδής Του Αδένας.

 

Προτείνουμε μέχρι να σας γίνουν κτήμα τα συμπτώματα εκείνων που μόλις σας αναφέραμε ότι θα πρέπει τακτικώς να ελέγχετε, να συνομιλείτε με την Τεχνητή Νοημοσύνη -όπως κάναμε και εμείς στο βιβλίο που διαβάζετε- σχετικά με το τι μπορεί να επιφέρει η έλλειψή τους· για να είσαστε υποψιασμένοι για τυχούσες αλλαγές, είτε στο σώμα σας, είτε στη διάθεσή σας.

Κατόπιν, επειδή η πολλή έλλειψη, ή αντιστοίχως η υπερβολή τους, δύναται να επιφέρουν μέχρι και μη αντιστρέψιμες μεταβολές στον ανθρώπινο οργανισμό· να κάνετε εξετάσεις για να μάθετε και στην πράξη εκείνο που υποψιαζόσαστε, αν ισχύει.

Στη συνέχεια, να πράξετε συμπληρώνοντας αναλόγως, ή αφαιρώντας αν παίρνετε κάποιο συμπλήρωμα διατροφής, το τι χρειάζεστε και, πάντα, σιγά-σιγά και με μέτρο.

Θα βάλουμε λίγο παρακάτω κι εμείς σχετικά με τούτα και συνοπτικώς, μία ερωταπόκρισή μας με την AI Google.

 

«Ερώτηση:

Τι Προσφέρουν τα ψάρια και το κρέας στον ανθρώπινο οργανισμό από θρεπτικά στοιχεία;

 

Απόκριση:

Τα ψάρια και το κρέας αποτελούν τις κύριες πηγές πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας, η οποία είναι απαραίτητη για τη δόμηση των ιστών, τη μυϊκή ενδυνάμωση και την αποκατάσταση των φθορών του σώματος. Παρόλο που μοιράζονται κοινά στοιχεία, κάθε κατηγορία προσφέρει μοναδικά οφέλη. 

 

Τι προσφέρουν τα Ψάρια

Τα ψάρια θεωρούνται «θησαυρός» για την υγεία, καθώς είναι πλούσια σε στοιχεία που δύσκολα βρίσκονται σε άλλες τροφές σε τέτοιες ποσότητες: 

• Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα: Συμβάλλουν στην προστασία της καρδιάς, τη μείωση της αρτηριακής πίεσης και την καλή λειτουργία του εγκεφάλου.
• Βιταμίνη D: Απαραίτητη για την απορρόφηση του ασβεστίου και την υγεία των οστών.
• Ιώδιο & Σελήνιο: Σημαντικά για τη λειτουργία του θυρεοειδούς και την αντιοξειδωτική προστασία.
• Βιταμίνη Β12 & Φώσφορος: Ενισχύουν το νευρικό σύστημα και την υγεία των δοντιών. 

 

 

 

 

Τι προσφέρει το Κρέας

Το κρέας (ιδιαίτερα το κόκκινο) είναι μια από τις πιο πυκνές πηγές μετάλλων και βιταμινών που τονώνουν τον οργανισμό: 

• Σίδηρος (Αιμικός): Απορροφάται πολύ πιο εύκολα από τον φυτικό σίδηρο, βοηθώντας στην πρόληψη της αναιμίας και τη μεταφορά οξυγόνου στο αίμα.
• Ψευδάργυρος: Ζωτικής σημασίας για το ανοσοποιητικό σύστημα και την επούλωση των πληγών.
• Σύμπλεγμα Βιταμινών Β: Ιδιαίτερα η Β12, η νιασίνη και η Β6, που είναι απαραίτητες για την παραγωγή ενέργειας.
• Κρεατίνη & Καρνοσίνη: Στοιχεία που υποστηρίζουν τη μυϊκή λειτουργία και την αντοχή. 

 

 

Σύγκριση με μια Ματιά

Θρεπτικό Στοιχείο	Ψάρια	Κρέας
Πρωτεΐνη	Υψηλή ποιότητα, εύπεπτη	Υψηλή ποιότητα, πλούσια σε αμινοξέα
Λιπαρά	Κυρίως Ω3 (καλά λιπαρά)	Συχνά κορεσμένα λιπαρά
Κύρια Μέταλλα	Ιώδιο, Φώσφορος, Μαγνήσιο	Σίδηρος, Ψευδάργυρος
Βιταμίνες	D, A, B12, B2	B12, B6, Νιασίνη

 

Η κατανάλωση ψαριών συστήνεται τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα, ενώ για το κρέας (ειδικά το κόκκινο) προτείνεται μέτρο λόγω των κορεσμένων λιπαρών που μπορεί να περιέχει.» 

 

 

Να πούμε επιπλέον εκείνων που αναφερθήκαμε πριν από την ερωταπόκριση, ότι όπως διαβλέπουμε τα πράγματα, θα πρέπει κανείς να συνομιλήσει με την Τεχνητή Νοημοσύνη και για το πως δύναται παρομοίως, να λάβει με τη Γαλακτοκομικό-Ωό-Χορτοφαγική Διατροφή, τον Φώσφορο, την Κρεατίνη και την Καρνοσίνη που χρειάζεται ο οργανισμός του, ενώ για να σας προετοιμάσουμε για τις απαντήσεις της, να σας πούμε ότι, ο ανθρώπινος οργανισμός μπορεί να συνθέσει τις δύο αυτές τελευταίες ουσίες που αναφέραμε, αν λαμβάνει τα απαραίτητα «δομικά υλικά» (αμινοξέα) από τη διατροφή του, ή τα πρόδρομα εκείνων υπό προϋποθέσεις.

Η προτεραιότητα η δική μας είναι πάντοτε, να τα λαμβάνει κανείς όλα τούτα, απευθείας από τις τροφές του.

Αν δεν δύναται τούτο και μόνο αν δεν δύναται τούτο, να τα λαμβάνει και από φυσικά συμπληρώματα διατροφής, σκεπτόμενος συνάμα, το αν θα ήταν καλύτερα για τον ίδιο, αντί για συμπληρώματα διατροφής, να έτρωγε κάπου-κάπου, ή μάλλον καλύτερα όσο του χρειάζεται, ψάρι και κρέας.

Από την έρευνά μας όμως, φαίνεται πως μάλλον μπορεί με μια ισορροπημένη γαλακτοκομικό-ωό-χορτοφαγική διατροφή, να ζήσει και διατροφικά, με σωματική και πνευματική αρμονία.

 

 

«Ερώτηση:

Πως θα μπορούσε κανείς να λάβει όλα τούτα τα θρεπτικά συστατικά τους χορτοφαγικά; Αν δεν γίνεται τούτο από μόνο του προσθέτοντας επιπλέον και τα παράγωγα των ζώων που τα εμπεριέχουν; Αν δεν γίνεται και ούτε κατά τον τρόπον τούτον, προσθέτοντας τότε και φυσικά συμπληρώματα διατροφής;

 

Απόκριση:

Είναι απόλυτα εφικτό να λάβετε τα θρεπτικά συστατικά του κρέατος και του ψαριού μέσω μιας προσεκτικά σχεδιασμένης χορτοφαγικής διατροφής, συνδυάζοντας φυτικές πηγές, ζωικά παράγωγα (αν καταναλώνετε) και, όπου χρειάζεται, ενισχυμένες τροφές ή συμπληρώματα.

 

1. Πρωτεΐνη Υψηλής Βιολογικής Αξίας

Το κλειδί στη φυτική διατροφή είναι ο συνδυασμός τροφίμων για να ληφθούν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα: 

• Συνδυασμοί: Όσπρια με δημητριακά (π.χ. φακόρυζο), όσπρια με ξηρούς καρπούς ή σπόρους.
• Πλήρεις φυτικές πρωτεΐνες: Η κινόα, η σόγια (τόφου, τέμπε, γάλα σόγιας) και ο φαγόπυρος περιέχουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα από μόνα τους.
• Ζωικά παράγωγα: Τα αυγά και τα γαλακτοκομικά (γιαούρτι, τυρί, γάλα) είναι εξαιρετικές πηγές πλήρους πρωτεΐνης. 

 

 

 

2. Ωμέγα-3 Λιπαρά Οξέα

Ενώ τα ψάρια παρέχουν άμεσα EPA και DHA, οι φυτικές πηγές προσφέρουν ALA, το οποίο ο οργανισμός μετατρέπει (σε μικρό βαθμό) στα υπόλοιπα: 

• Φυτικές πηγές: Λιναρόσπορος (και λάδι), σπόροι chia, καρύδια, σπόροι κάνναβης.
• Φυσικό συμπλήρωμα: Το έλαιο άλγης (algal oil) είναι η μοναδική άμεση φυτική πηγή DHA/EPA, καθώς προέρχεται από τα μικροφύκη που τρώνε τα ψάρια. 

 

3. Σίδηρος και Ψευδάργυρος

Ο φυτικός σίδηρος απορροφάται δυσκολότερα, αλλά υπάρχουν τρόποι ενίσχυσης: 

• Πηγές: Φακές, φασόλια, σπανάκι, κολοκυθόσπορος, κινόα, σουσάμι (ταχίνι).
• Tip απορρόφησης: Συνδυάστε τις παραπάνω τροφές με Βιταμίνη C (λεμόνι, πιπεριά, πορτοκάλι) και αποφύγετε το τσάι ή τον καφέ κατά τη διάρκεια του γεύματος. 

 

4. Βιταμίνη Β12 και Ιώδιο

Αυτά είναι τα πιο «δύσκολα» στοιχεία για τους αυστηρά χορτοφάγους (vegans): 

• Β12: Βρίσκεται φυσικά στα αυγά και τα γαλακτοκομικά. Αν δεν καταναλώνετε αυτά, πρέπει να επιλέξετε ενισχυμένα τρόφιμα (φυτικά γάλατα, δημητριακά πρωινού, διατροφική μαγιά) ή συμπλήρωμα.
• Ιώδιο: Η καλύτερη φυτική πηγή είναι τα βρώσιμα φύκια (π.χ. nori, wakame), ενώ το ιωδιούχο αλάτι καλύπτει τις βασικές ανάγκες. 

 

5. Βιταμίνη D και Σελήνιο

• Βιταμίνη D: Πέρα από τον ήλιο, πηγές είναι τα αυγά και τα μανιτάρια (αν έχουν εκτεθεί σε UV φως), καθώς και ενισχυμένα προϊόντα.
• Σελήνιο: Μόλις 1-2 φιστίκια Βραζιλίας (Brazil nuts) την ημέρα καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες ενός ενήλικα. 

 

Συνοπτικός Πίνακας Αντικατάστασης

Στοιχείο Κρέατος/Ψαριού	Χορτοφαγική Εναλλακτική
Σίδηρος	Φακές + Λεμόνι, Σπόροι κολοκύθας, Αυγά
Ωμέγα-3 (DHA/EPA)	Λιναρόσπορος, Καρύδια, Έλαιο Άλγης
Βιταμίνη Β12	Γαλακτοκομικά, Αυγά, Διατροφική Μαγιά
Ψευδάργυρος	Ρεβίθια, Τόφου, Ξηροί καρποί, Τυρί

 

 

 

 

Ερώτηση:

Ποια είναι ξεχωριστά για όσα τουλάχιστον δεν ομαδοποιούνται, τα άμεσα συμπτώματα έλλειψης Σιδήρου, Βιταμινών B12, B9, B6 και D, Πρωτεϊνών, Ασβεστίου, Ψευδαργύρου, Σεληνίου, Ιωδίου, Κρεατίνης, Καρνοσίνης και γιατί;

 

Απόκριση:

Τα άμεσα συμπτώματα έλλειψης των παρακάτω θρεπτικών συστατικών διαφέρουν ανάλογα με τον βιολογικό τους ρόλο, αν και ορισμένα (όπως οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β) μοιράζονται κοινά σημάδια λόγω της συμμετοχής τους στον μεταβολισμό.

 

1. Σίδηρος (Fe)

• Συμπτώματα: Κόπωση, εξάντληση, ωχρό δέρμα, δύσπνοια, ζάλη, κρύα άκρα και εύθραυστα νύχια.
• Γιατί: Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τη δημιουργία της αιμοσφαιρίνης, η οποία μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς. Η έλλειψή του μειώνει την οξυγόνωση των οργάνων. 

 

2. Βιταμίνες Συμπλέγματος Β (Β12, Β9, Β6)

• Β12 (Κοβαλαμίνη): Μούδιασμα/μυρμήγκιασμα στα άκρα, προβλήματα ισορροπίας, απώλεια μνήμης και έντονη κούραση.
  • Γιατί: Συμμετέχει στη διατήρηση της μυελίνης (προστατευτικό κάλυμμα νεύρων) και στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων.
• Β9 (Φολικό Οξύ): Πληγές στο στόμα, αλλαγές στο χρώμα του δέρματος, ευερεθιστότητα και κόπωση.
  • Γιατί: Είναι κρίσιμο για τη σύνθεση του DNA και τον σχηματισμό νέων κυττάρων.
• Β6 (Πυριδοξίνη): Δερματίτιδα, σύγχυση, κατάθλιψη και εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
  • Γιατί: Απαιτείται για τη σύνθεση νευροδιαβιβαστών και τη ρύθμιση της ομοκυστεΐνης. 

 

3. Βιταμίνη D και Ασβέστιο (Ca)

• Βιταμίνη D: Πόνος στα οστά, μυϊκή αδυναμία και συχνές λοιμώξεις.
  • Γιατί: Ρυθμίζει την απορρόφηση του ασβεστίου και τη λειτουργία των κυττάρων του ανοσοποιητικού.
• Ασβέστιο: Μυϊκές κράμπες, μούδιασμα στα δάχτυλα και ευθραυστότητα δοντιών/οστών.
  • Γιατί: Είναι απαραίτητο για τη μυϊκή συστολή και τη δομική ακεραιότητα του σκελετού. 

 

4. Πρωτεΐνες

• Συμπτώματα: Μυϊκή ατροφία, οιδήματα (πρήξιμο), αργή επούλωση πληγών και εύθραυστα μαλλιά.
• Γιατί: Αποτελούν τα “δομικά στοιχεία” του σώματος για την ανάπλαση ιστών και την παραγωγή ενζύμων. 

 

5. Ιχνοστοιχεία (Ψευδάργυρος, Σελήνιο, Ιώδιο)

• Ψευδάργυρος (Zn): Απώλεια γεύσης/όσφρησης, τριχόπτωση και καθυστέρηση στην επούλωση πληγών.
  • Γιατί: Συμμετέχει σε εκατοντάδες ενζυμικές αντιδράσεις και στη διαίρεση των κυττάρων.
• Σελήνιο (Se): Μυϊκή αδυναμία και προβλήματα γονιμότητας.
  • Γιατί: Δρα ως ισχυρό αντιοξειδωτικό προστατεύοντας τα κύτταρα από την οξείδωση.
• Ιώδιο (I): Διόγκωση θυρεοειδούς (βρογχοκήλη), απότομη αύξηση βάρους και κόπωση.
  • Γιατί: Είναι το βασικό συστατικό για την παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών που ελέγχουν τον μεταβολισμό. 

 

6. Κρεατίνη και Καρνοσίνη

• Κρεατίνη: Μυϊκή αδυναμία, γρήγορη κόπωση κατά την άσκηση και (σε σοβαρές εγγενείς ελλείψεις) αναπτυξιακές διαταραχές.
  • Γιατί: Βοηθά στην αναπλήρωση του ATP, της κύριας πηγής ενέργειας για τους μύες και τον εγκέφαλο.
• Καρνοσίνη: Μειωμένη αντιοξειδωτική προστασία των μυών και πιθανή επιτάχυνση της γήρανσης των ιστών.
  • Γιατί: Λειτουργεί ως ρυθμιστής του pH στους μύες και προστατεύει από την οξειδωτική φθορά.

 

 

Ερώτηση:

Και ποια είναι τα άμεσα συμπτώματα στον ανθρώπινο οργανισμό έλλειψης Φωσφόρου και γιατί;

 

Απόκριση:

Η έλλειψη φωσφόρου (υποφωσφαταιμία) δεν είναι συχνή επειδή ο φώσφορος βρίσκεται σχεδόν σε όλες τις τροφές, αλλά όταν συμβαίνει, τα συμπτώματα επηρεάζουν κυρίως την παραγωγή ενέργειας και τη λειτουργία των μυών.

 

Άμεσα Συμπτώματα

 

• Μυϊκή αδυναμία: Είναι το πιο κοινό σύμπτωμα. Μπορεί να νιώθετε τα άκρα σας βαριά ή να δυσκολεύεστε σε απλές κινήσεις.
• Έντονη κόπωση: Αίσθημα εξάντλησης που δεν υποχωρεί με την ανάπαυση.
• Πόνος στα οστά: Συχνά συνοδεύεται από ευθραυστότητα ή ευαισθησία στον σκελετό.
• Απώλεια όρεξης: Συχνά συνδυάζεται με τάση προς έμετο ή ναυτία.
• Σύγχυση ή ευερεθιστότητα: Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, επηρεάζεται η πνευματική διαύγεια.

 

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Ο λόγος είναι καθαρά βιοχημικός: ο φώσφορος είναι το βασικό συστατικό του ATP (τριφωσφορική αδενοσίνη), που αποτελεί το «νόμισμα» ενέργειας του κυττάρου. Χωρίς φώσφορο, τα κύτταρα δεν μπορούν να παράγουν ή να μεταφέρουν ενέργεια. Επιπλέον, ο φώσφορος είναι απαραίτητος για τη μεταφορά οξυγόνου από το αίμα στους ιστούς και για τη δομή των οστών και των δοντιών.

 

Παρέχεται μόνο για σκοπούς πληροφόρησης. Για ιατρικές συμβουλές ή διάγνωση, συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία του χώρου. Οι απαντήσεις AI μπορεί να περιλαμβάνουν λάθη.»

(AI Google)

 

 

Κεφ. 38   Επίλογος

 

Όπως γράψαμε και στον Πρόλογο, ο Άνθρωπος κατ’ εμάς είναι μια Ανελικτικό-ασκούμενη-βιό-ψυχό-κοινωνική Έμβια Οντότητα.

Ως εκ τούτου, για να λειτουργεί ομαλά ο πλήρης οργανισμός του, χρειάζεται πολύ περισσότερα πράγματα από μόνο και μόνο τη σωστή του διατροφή.

Ωστόσο όμως αν εκείνη έρθει φυσικά στη ζωή του, δηλαδή αν έρθει μέσα από την αρμονία της φύσης στη ζωή του, με βεβαιότητα μπορούμε να πούμε ότι θα έχει καταφέρει και τα υπόλοιπα πράγματα ή τις υπόλοιπες καταστάσεις στη ζωή του, που θα του επιτρέπουν όλα να τα αντιμετωπίζει με την ίδια αρμονία της φύσης.

Τούτο συμβαίνει επειδή:

 

«Στη Φύση όλα σχετίζονται με όλα και τίποτα δεν είναι εντελώς αποκομμένο από τίποτα.»

Ηριδανός

 

Αν όμως η διατροφή που θα επιλέξει κανείς ως κάτι επιπλέον στη ζωή του από τη μεσογειακή διατροφή, όπως για παράδειγμα τη Γαλακτοκομικό-Ωό-Χορτοφαγική Διατροφή, που τούτο δεν το συνιστούμε για κανέναν από όλους εκείνους που ήδη γνωρίζουμε, πόσο μάλλον για ανθρώπους που θα διαβάσουν το βιβλίο μας και δεν τους ξέρουμε στο ελάχιστο· δεν έρθει αρμονικά στη ζωή του, αλλά έρθει από υπέρμετρο συναισθηματισμό ή φανατισμένα· είναι πολύ πιθανόν εκτιμούμε, να αντιμετωπίσει μελλοντικά αν όχι άμεσα, γενικότερα προβλήματα Υγείας.

Η δική μας η γνώμη με όλα αυτά τα καινούργια πράγματα που επιθυμεί πολύ κανείς ή και διακαώς να πραγματοποιήσει στον βίο του· ή τουλάχιστον για τα θεμελιώδη στη ζωή του πράγματα, όπως ένα από τούτα είναι και η διατροφή του· είναι ότι θα πρέπει να κάνει για εκείνα, την κάθε φορά και με διάρκεια, ένα μόλις βήμα προς τα εκεί που επιθυμεί.

Μισό μόλις βήμα αν η οικογένειά του μαγείρευε όταν ζούσε μαζί της ως ανήλικος δίχως ποικιλία για τη διατροφή του, μισό του μισού βήμα αν ψώνιζε κιόλας από έξω το φαγητό του αντί να το μαγειρεύει· αν πρόκειται πάντα να ακολουθήσει κάτι διαφορετικό από τη λεγόμενη μεσογειακή διατροφή.

Όταν το βήμα τούτο το ολόκληρο ή το μισό ή το μισό του μισού θα του γίνει συνήθεια, άρα και μία δεύτερη του επίκτητη φύση, τότε να πάει για το επόμενο ολόκληρο ή μισό ή μισό του μισού αντιστοίχως και ούτω καθεξής και ούτω καθεξής και ούτω καθεξής, δίχως καμία πίεση -για παράδειγμα χρονική πίεση- και όπου φτάσει.

Το μόνο που έχει στη ζωή πάντα κατά τη γνώμη μας σημασία, είναι το να αγαπάει…

 

Στέλιος Βερναδάκης

 

 

Βιβλίο: «Υγεία Και Διατροφή Στον Άνθρωπο»,

Κεφάλαια: «34 Σχετικά Με Τη Γαλακτοκομικό-Ωό-Χορτοφαγική διατροφή»,

                   «36 Τι Προσφέρουν Το Κρέας Και Τα Ψάρια Στον Ανθρώπινο Οργανισμό Και Τι Μπορεί Να Κάνει Κανείς Διατροφικά Για Να Τα Αποφύγει, Αν Φυσικά Το Επιθυμεί»,

                  «38 Επίλογος».